หน้าแรก / บทความ / วาดและคำนวณเกลียว metric (M10×1.5)
วาด+คำนวณงานสายช่าง

วาดและคำนวณเกลียว metric (M10×1.5)

อ่าน 8 นาที · อัปเดต 14 พ.ย. 2026

เกลียว metric (ISO) มีมุมเกลียว 60° และคุมด้วยตัวเลขสองตัวคือ เส้นผ่านศูนย์กลางนอก d กับ พิตช์ P เช่น M10×1.5 คือ d = 10 mm พิตช์ 1.5 mm เมื่อรู้สองค่านี้ก็คำนวณเส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ เส้นผ่านศูนย์กลางโคน ความลึกเกลียว และขนาดดอกสว่านก่อนต๊าปได้ทั้งหมด บทความนี้ให้สูตร ตัวอย่างคำนวณ M10×1.5 แบบทีละขั้น และวิธีวาดโปรไฟล์เกลียวให้ถูกสัดส่วนใน DXCAD2D Online

ศัพท์และสูตรของเกลียว metric

โปรไฟล์เกลียว metric สร้างจากสามเหลี่ยมด้านเท่ามุม 60° ความสูงของสามเหลี่ยมพื้นฐานคือ H = (√3 ⁄ 2) × P = 0.86603 × P ยอดและโคนถูกตัดเรียบบางส่วน ทำให้ความลึกเกลียวจริงน้อยกว่า H

หาค่าสูตรค่าโดยประมาณ
ความสูงสามเหลี่ยม HH = (√3 ⁄ 2) · P0.8660 × P
Ø พิตช์ d₂d₂ = d − 0.6495 · Pd − ⅔H · 1.5…
Ø โคน (อ้างต๊าป) D₁D₁ = d − 1.0825 · P≈ d − P (กฎลัดดอกต๊าป)
Ø โคนสกรู (โคนมน) d₃d₃ = d − 1.2269 · Pใช้คิดกำลังรับแรง
ความลึกเกลียว h₃h₃ = 0.6134 · P(17 ⁄ 24) × H
กฎลัดดอกต๊าป: ขนาดดอกสว่านก่อนต๊าป ≈ Ø นอก − พิตช์ เช่น M10×1.5 ใช้ดอก 10 − 1.5 = 8.5 mm ตรงกับ D₁ = 8.376 mm (เผื่อให้ต๊าปง่ายขึ้นเล็กน้อย)
P H 60° Ø นอก d Ø พิตช์ d₂ Ø โคน d₁
ภาพตัดเกลียว: ยอด = Ø นอก d · กึ่งกลางเกลียว = Ø พิตช์ d₂ · โคน = Ø โคน d₁ · ระยะยอดถึงยอด = พิตช์ P · มุมเกลียว 60°

ตัวอย่างคำนวณจริง: M10×1.5

น็อต/สกรู M10 เกลียวหยาบมาตรฐานมีพิตช์ 1.5 mm แทนค่า d = 10, P = 1.5 ลงในสูตร

  1. ความสูงสามเหลี่ยม: H = 0.86603 × 1.5 = 1.299 mm
  2. Ø พิตช์: d₂ = 10 − 0.6495 × 1.5 = 10 − 0.974 = 9.026 mm
  3. Ø โคน (อ้างต๊าป): D₁ = 10 − 1.0825 × 1.5 = 10 − 1.624 = 8.376 mm
  4. Ø โคนสกรู (โคนมน): d₃ = 10 − 1.2269 × 1.5 = 10 − 1.840 = 8.160 mm
  5. ความลึกเกลียว: h₃ = 0.6134 × 1.5 = 0.920 mm
  6. ดอกสว่านก่อนต๊าป: 10 − 1.5 = 8.5 mm
ตรวจซ้ำ: ความลึกเกลียวแต่ละข้าง h₃ = 0.920 mm คูณสอง = 1.840 mm ซึ่งเท่ากับ d − d₃ = 10 − 8.160 = 1.840 mm พอดี ยืนยันว่า Ø โคนมนถูกต้อง

ตารางเกลียวหยาบ metric ที่ใช้บ่อย

เกลียวพิตช์ PØ พิตช์ d₂Ø โคน D₁ความลึก h₃ดอกต๊าป
M61.005.3504.9170.6135.0
M81.257.1886.6470.7676.8
M101.509.0268.3760.9208.5
M121.7510.86310.1061.07310.2
M162.0014.70113.8351.22714.0
M202.5018.37617.2941.53417.5

เป็นค่าเกลียวหยาบ (coarse) ถ้าเป็นเกลียวละเอียด เช่น M10×1.25 ให้แทนพิตช์ที่เล็กลงในสูตรเดิม ตัวเลขทุกตัวจะปรับตาม

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ขั้นตอนวาดโปรไฟล์เกลียวในโปรแกรม

งานเขียนแบบจริงมักไม่วาดเกลียวเป็นเส้นเฮลิกซ์ แต่วาดเป็นโปรไฟล์ฟันเดียวตามสัดส่วนที่คำนวณได้ แล้วทำซ้ำ ด้านล่างวาดฟันเกลียว M10×1.5 หนึ่งช่วงในภาพตัด (ขยายเพื่อให้เห็นชัด ใช้สเกล 10:1)

  1. เปิด Ortho ด้วย F8 แล้วพิมพ์ L Enter ลากเส้นยอด (Ø นอก) แนวนอนยาวหนึ่งพิตช์ = 15 mm (ที่สเกล 10:1)
  2. พิมพ์ O Enter ใส่ระยะ 9.20 (= h₃ × 10) Enter คลิกเส้นยอด แล้วคลิกด้านล่าง ได้เส้นโคน (Ø โคน)
  3. พิมพ์ PL Enter วาดด้านฟันเอียง: คลิกจุดบนเส้นยอด พิมพ์ความเอียงให้ได้มุม 30° จากแนวดิ่ง (ครึ่งหนึ่งของ 60°) ลงไปชนเส้นโคน แล้วขึ้นกลับยอดอีกด้าน เกิดเป็นร่องตัววี
  4. พิมพ์ MI Enter เลือกฟัน กำหนดแกนกระจกกลางพิตช์ เพื่อทำฟันถัดไปให้สมมาตร หรือใช้ AR Enter ทำซ้ำหลายฟันตามความยาวเกลียว
  5. พิมพ์ D Enter คลิกวัดจากยอดถึงโคนเพื่อตรวจว่าได้ความลึก 0.920 mm (0.92×10 = 9.20 ที่สเกล 10:1)
วาดรูเกลียว (tapped hole) อย่างง่าย: ในภาพด้านหน้าให้วาดวงกลมสองวงร่วมศูนย์ — วงนอก C รัศมี 5 (Ø10 = Ø นอก) และวงใน C รัศมี 4.25 (Ø8.5 = ดอกต๊าป) โดยวงในเขียนเป็นเส้นบางหรือวงเปิด ¾ รอบตามหลักเขียนแบบเกลียว

คำถามที่พบบ่อย

M10 ใช้ดอกสว่านเบอร์อะไรก่อนต๊าป

M10×1.5 (เกลียวหยาบ) ใช้ดอกสว่าน 8.5 mm จากกฎลัด ดอกต๊าป = Ø นอก − พิตช์ = 10 − 1.5 ถ้าเป็น M10×1.25 (เกลียวละเอียด) ใช้ดอก 8.8 mm

เกลียว M10 มีพิตช์เท่าไร

เกลียวหยาบมาตรฐาน M10 มีพิตช์ 1.5 mm ส่วนเกลียวละเอียดมี 1.25 และ 1.0 mm ต้องระบุให้ชัด เช่น M10×1.25

มุมเกลียว metric กี่องศา

60° (เกลียวสามเหลี่ยม ISO) ครึ่งมุมแต่ละข้าง 30° จากแนวแกน ต่างจากเกลียว Whitworth ที่เป็น 55°

คำนวณเส้นผ่านศูนย์กลางโคนเกลียวอย่างไร

Ø โคนที่ใช้อ้างขนาดดอกต๊าป D₁ = d − 1.0825 × P เช่น M10×1.5 ได้ 10 − 1.624 = 8.376 mm ส่วนความลึกเกลียวแต่ละข้าง h₃ = 0.6134 × P

สรุป

เกลียว metric คุมด้วยสองค่าคือ Ø นอก d และพิตช์ P จากนั้นทุกมิติคำนวณได้จากสูตรเดียวกัน Ø พิตช์ = d − 0.6495P, Ø โคนอ้างต๊าป = d − 1.0825P, ความลึกแต่ละข้าง = 0.6134P และดอกสว่านก่อนต๊าป ≈ d − P ตัวอย่าง M10×1.5 ได้ Ø พิตช์ 9.026, Ø โคน 8.376 และใช้ดอก 8.5 mm เมื่อวาดในโปรแกรมให้เขียนโปรไฟล์ฟันเดียวตามสัดส่วนแล้วทำซ้ำด้วย Mirror/Array