วิธีวาดหกเหลี่ยม (หัวน็อต) ตามระยะปากประแจ
หัวน็อตและหน้าแปลนหกเหลี่ยมมักระบุด้วย ระยะปากประแจ (across flats, AF) ซึ่งคือระยะระหว่างด้านขนานสองด้าน เช่น น็อต M10 มักใช้ประแจเบอร์ 17 แปลว่าปากประแจ 17 mm การวาดหกเหลี่ยมให้ถูกต้องต้องแปลงค่า AF เป็นรัศมีหรือพิกัดมุมก่อน บทความนี้อธิบายความสัมพันธ์ของหกเหลี่ยม วิธีวาดที่แม่นยำใน DXCAD2D และตารางขนาดประแจ
ความสัมพันธ์ของหกเหลี่ยมด้านเท่า
หกเหลี่ยมด้านเท่ามีค่าสำคัญสามตัวที่สัมพันธ์กันคงที่
| ต้องการหา | สูตร | ค่าประมาณ |
|---|---|---|
| รัศมี R (ศูนย์กลาง → มุม) | R = AF ÷ √3 | 0.5774 × AF |
| มุมถึงมุม AC | AC = 2R = 2·AF ÷ √3 | 1.1547 × AF |
| ความยาวด้าน s | s = R = AF ÷ √3 | 0.5774 × AF |
| ปากประแจ AF (จาก AC) | AF = AC × (√3 ÷ 2) | 0.866 × AC |
วิธีที่ 1: วงกลมช่วยแล้ววาดทับมุม
ถ้าโปรแกรมช่วยสแน็ปจุดได้ วิธีนี้เร็วที่สุด
- คำนวณรัศมี R = AF ÷ √3 (หรือ AF × 0.5774) แล้วกด C วาดวงกลมช่วยที่จุดศูนย์กลาง รัศมี R
- กด POL หรือ P เพื่อวาดเส้นต่อเนื่อง (polyline) ไล่คลิกจุดตัดบนวงกลมทีละมุม 6 จุด แล้วปิดรูปกลับจุดแรก
- ลบวงกลมช่วยทิ้งเมื่อวาดเสร็จ
วิธีนี้ง่ายแต่ความแม่นยำขึ้นกับการสแน็ปจุด ถ้าต้องการตำแหน่งเป๊ะ ให้ใช้วิธีพิกัดด้านล่าง
วิธีที่ 2: พิกัดมุม (แม่นยำที่สุด)
วางศูนย์กลางหกเหลี่ยมที่จุด (0,0) โดยให้ด้านบนและด้านล่างเป็นด้านแนวนอน (ด้านที่ประแจจับ) มุมทั้งหกอยู่ที่พิกัดนี้ โดย R = AF ÷ √3
| มุมที่ | พิกัด X | พิกัด Y |
|---|---|---|
| 1 | +R | 0 |
| 2 | +R/2 = +0.2887·AF | +0.5·AF |
| 3 | −R/2 = −0.2887·AF | +0.5·AF |
| 4 | −R | 0 |
| 5 | −R/2 | −0.5·AF |
| 6 | +R/2 | −0.5·AF |
ตัวอย่าง: หัวน็อต M10 ปากประแจ AF = 17 mm → R = 17 ÷ √3 = 9.815 mm พิกัดมุมทั้งหก (mm) คือ
(9.815, 0) (4.907, 8.5) (−4.907, 8.5) (−9.815, 0) (−4.907, −8.5) (4.907, −8.5)
ใน DXCAD2D กด P เพื่อวาดเส้นต่อเนื่อง พิมพ์พิกัดทีละจุดแล้วกด Enter จนครบหกจุด แล้วปิดรูปกลับจุดแรก จะได้หกเหลี่ยมปากประแจ 17 mm ที่ตำแหน่งเป๊ะ
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขนาดประแจของน็อตเมตริก (อ้างอิง)
| เกลียว | ปากประแจ AF (mm) | เกลียว | ปากประแจ AF (mm) |
|---|---|---|---|
| M5 | 8 | M14 | 22 |
| M6 | 10 | M16 | 24 |
| M8 | 13 | M18 | 27 |
| M10 | 17 | M20 | 30 |
| M12 | 19 | M24 | 36 |
คำถามที่พบบ่อย
น็อต M10 ใช้ประแจเบอร์อะไร
ส่วนใหญ่ใช้ประแจเบอร์ 17 (ปากประแจ 17 mm) แต่บางมาตรฐาน/รุ่นใช้ 16 mm ถ้าเขียนแบบตามของจริงให้วัดด้วยเวอร์เนียก่อน
ปากประแจ (across flats) คืออะไร
คือระยะระหว่างด้านแบนขนานสองด้านของหัวน็อตหรือหน้าแปลนหกเหลี่ยม ซึ่งเป็นค่าที่ใช้บอกเบอร์ประแจ
วาดหกเหลี่ยมจากขนาดปากประแจอย่างไร
แปลงเป็นรัศมีก่อน R = AF ÷ √3 ≈ 0.577 × AF แล้ววาดวงกลมช่วยรัศมี R ไล่คลิกมุม หรือพิมพ์พิกัดมุมทั้งหกเพื่อความแม่นยำ
ระยะมุมถึงมุมของหกเหลี่ยมยาวกว่าปากประแจเท่าไหร่
ยาวกว่าประมาณ 15.5% เสมอ เพราะ AC = 1.1547 × AF (เช่น ปากประแจ 17 mm จะมีระยะมุมถึงมุม 19.6 mm)
สรุป
กุญแจของการวาดหกเหลี่ยมคือแปลงค่าปากประแจ (AF) เป็นรัศมีก่อน โดย R = AF ÷ √3 ≈ 0.5774 × AF จากนั้นวาดด้วยวงกลมช่วยแล้วไล่คลิกมุม หรือใช้พิกัดหกจุดเพื่อความแม่นยำสูงสุด ระยะมุมถึงมุมยาวกว่าปากประแจ 15.5% เสมอ และอย่าลืมว่าค่าประแจจริงต่างกันตามมาตรฐาน ให้วัดของจริงเมื่อต้องเขียนแบบตามชิ้นงาน