หน้าแรก / บทความ / คำนวณและวาดงานเรียว (taper) มุมและอัตราเรียว
วาด+คำนวณงานสายช่าง · เขียนแบบ 2 มิติ

คำนวณและวาดงานเรียว (taper) มุมและอัตราเรียว

อ่าน 7 นาที · อัปเดต 15 พ.ย. 2026

งานเรียว (taper) คือชิ้นงานที่เส้นผ่านศูนย์กลางค่อย ๆ เปลี่ยนไปตามความยาว พบในก้านดอกสว่าน เพลาเรียว ปลั๊กเกจ และงานสวมอัด การเขียนแบบเรียวต้องแปลงระหว่างสามอย่างให้ถูก คือ อัตราเรียว (เช่น 1:20), เรียวต่อข้าง และ มุม (มุมครึ่งกับมุมรวม) เมื่อแปลงเป็นได้ก็วาดเส้นเรียวใน DXCAD2D Online ได้แม่นยำ บทความนี้ให้สูตร ตารางเรียวมาตรฐาน ตัวอย่างคำนวณจริง และลำดับการวาด

นิยามและสูตรของงานเรียว

กำหนด D = Ø ปลายใหญ่, d = Ø ปลายเล็ก, L = ความยาวตามแนวแกนระหว่างสองปลาย ค่าทั้งหมดสัมพันธ์กันดังนี้

อัตราเรียว (บนเส้นผ่านศูนย์กลาง): T = (D − d) ÷ L  |  เรียวต่อข้าง: (D − d) ÷ (2L)  |  มุมครึ่ง: α = atan((D − d) ÷ (2L))  |  มุมรวม: 2α

จุดที่คนพลาดบ่อยคือสับสนระหว่าง "บนเส้นผ่านศูนย์กลาง" กับ "ต่อข้าง" มุมของงานเรียววัดจากแกนถึงผิว จึงใช้ เรียวต่อข้าง (หารด้วย 2L) ไม่ใช่อัตราเรียวเต็ม

α D d L เส้นศูนย์กลาง (แกน)
งานเรียว: D ปลายใหญ่ · d ปลายเล็ก · L ความยาว · α มุมครึ่งวัดจากแกนถึงผิว (มุมรวม = 2α)

ตัวอย่างคำนวณ: เพลาเรียว D 50 → d 40, ยาว 100

เพลาเรียวจาก Ø ปลายใหญ่ D = 50 mm ไปปลายเล็ก d = 40 mm ยาวตามแกน L = 100 mm

หาสูตรแทนค่าผลลัพธ์
อัตราเรียว (บน Ø)T = (D − d) ÷ L(50 − 40) ÷ 1000.1 = 1:10
เรียวต่อข้าง(D − d) ÷ (2L)10 ÷ 2000.05
มุมครึ่งα = atan(0.05)atan(0.05)2.862° (2°51.7′)
มุมรวม2α2 × 2.862°5.725° (5°43.5′)

ตรวจกลับ: ถ้าแบบให้ d = 40, L = 100 และอัตราเรียว 1:10 หา D ได้จาก D = d + L ÷ K = 40 + 100 ÷ 10 = 50 mm ตรงกับโจทย์

ตารางเรียวมาตรฐานที่พบบ่อย

อัตราเรียว 1:K หมายถึงเส้นผ่านศูนย์กลางเปลี่ยน 1 หน่วยทุกความยาว K หน่วย มุมครึ่ง = atan(1 ÷ (2K))

อัตราเรียวเรียวบน Ø (ต่อหน่วย)มุมครึ่ง αมุมรวม 2α
1:100.10002.862°5.725°
1:200.05001.432°2.864°
1:300.03330.955°1.910°
1:500.02000.573°1.146°
หน่วยนิ้ว (TPF): ช่างบางสายใช้ "เรียวต่อฟุต" (taper per foot) = อัตราเรียวบน Ø × 12 เช่น 1:10 = 0.1 นิ้ว/นิ้ว = 1.2 นิ้วต่อฟุต มุมยังเท่าเดิม

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ขั้นตอนวาดเส้นเรียวใน DXCAD2D Online

  1. กด L ลากเส้นศูนย์กลางแนวนอนยาว L = 100 mm ไว้อ้างอิง
  2. ที่ปลายใหญ่ offset เส้นศูนย์กลางขึ้น D ÷ 2 = 25 mm และที่ปลายเล็กขึ้น d ÷ 2 = 20 mm ได้จุดมุมบนสองจุด
  3. กด L หรือ P ลากเส้นผิวเรียวเชื่อมจุดบนปลายใหญ่ไปปลายเล็ก (เส้นนี้เอียงเท่ากับมุมครึ่ง α = 2.862°)
  4. ใช้ mirror สะท้อนเส้นผิวข้ามเส้นศูนย์กลางให้ได้ผิวด้านล่าง แล้วปิดหัวท้ายด้วย L
  5. กด M วัดตรวจ Ø สองปลายและมุม แล้ว D ใส่ขนาด D, d, L และระบุอัตราเรียว 1:10 หรือมุมรวม 5.725° บนแบบ
เคล็ดลับ: แบบงานเรียวควรบอก "อัตราเรียว" หรือ "มุมรวม" อย่างใดอย่างหนึ่งให้ชัด พร้อม Ø อ้างอิงหนึ่งปลายและความยาว ร้านกลึงจะตั้งมุมป้อมมีดได้ตรงโดยไม่ต้องเดา

คำถามที่พบบ่อย

อัตราเรียว 1:20 คือมุมกี่องศา

มุมครึ่ง = atan(1 ÷ 40) = 1.432° มุมรวม = 2.864° เพราะ 1:20 คือเส้นผ่านศูนย์กลางเปลี่ยน 1 หน่วยต่อความยาว 20 หน่วย

เรียวบนเส้นผ่านศูนย์กลางกับเรียวต่อข้างต่างกันอย่างไร

เรียวบน Ø = (D − d)/L คิดจากทั้งสองด้าน ส่วนเรียวต่อข้าง = (D − d)/(2L) คิดด้านเดียว มุมของผิวใช้เรียวต่อข้าง เพราะวัดจากแกนถึงผิว

รู้ Ø ปลายเล็กกับอัตราเรียว หา Ø ปลายใหญ่อย่างไร

D = d + L ÷ K เมื่ออัตราเรียว 1:K เช่น d 40, ยาว 100, เรียว 1:10 ได้ D = 40 + 100 ÷ 10 = 50 mm

มุมครึ่งกับมุมรวมใช้ตัวไหน

มุมครึ่ง (α) คือมุมจากแกนถึงผิวด้านเดียว ใช้ตั้งป้อมมีดกลึงเรียว ส่วนมุมรวม (2α) คือมุมที่ปลายกรวยทั้งสองด้านรวมกัน มักระบุบนแบบ

วัดงานเรียวที่หน้างานอย่างไร

วัด Ø สองตำแหน่งที่ห่างกันระยะ L ตามแกน แล้วใช้ T = (D − d)/L จะได้อัตราเรียวจริง เทียบกับแบบได้ทันที

สรุป

งานเรียวแปลงไปมาด้วยสูตรเดียว: อัตราเรียว T = (D − d)/L และมุมครึ่ง α = atan((D − d)/(2L)) โดยมุมรวม = 2α ตัวอย่าง D 50 → d 40 ยาว 100 ได้อัตรา 1:10 มุมครึ่ง 2.862° มุมรวม 5.725° จำไว้ว่ามุมใช้ "เรียวต่อข้าง" (หาร 2L) และหา Ø ที่หายไปด้วย D = d + L/K เมื่อคำนวณครบแล้ววาดเส้นผิวเรียวใน DXCAD2D Online ด้วย offset, line และ mirror ใส่ขนาดด้วย dim ส่งร้านกลึงได้ทันที