คำนวณและวาดงานเรียว (taper) มุมและอัตราเรียว
งานเรียว (taper) คือชิ้นงานที่เส้นผ่านศูนย์กลางค่อย ๆ เปลี่ยนไปตามความยาว พบในก้านดอกสว่าน เพลาเรียว ปลั๊กเกจ และงานสวมอัด การเขียนแบบเรียวต้องแปลงระหว่างสามอย่างให้ถูก คือ อัตราเรียว (เช่น 1:20), เรียวต่อข้าง และ มุม (มุมครึ่งกับมุมรวม) เมื่อแปลงเป็นได้ก็วาดเส้นเรียวใน DXCAD2D Online ได้แม่นยำ บทความนี้ให้สูตร ตารางเรียวมาตรฐาน ตัวอย่างคำนวณจริง และลำดับการวาด
นิยามและสูตรของงานเรียว
กำหนด D = Ø ปลายใหญ่, d = Ø ปลายเล็ก, L = ความยาวตามแนวแกนระหว่างสองปลาย ค่าทั้งหมดสัมพันธ์กันดังนี้
จุดที่คนพลาดบ่อยคือสับสนระหว่าง "บนเส้นผ่านศูนย์กลาง" กับ "ต่อข้าง" มุมของงานเรียววัดจากแกนถึงผิว จึงใช้ เรียวต่อข้าง (หารด้วย 2L) ไม่ใช่อัตราเรียวเต็ม
ตัวอย่างคำนวณ: เพลาเรียว D 50 → d 40, ยาว 100
เพลาเรียวจาก Ø ปลายใหญ่ D = 50 mm ไปปลายเล็ก d = 40 mm ยาวตามแกน L = 100 mm
| หา | สูตร | แทนค่า | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|
| อัตราเรียว (บน Ø) | T = (D − d) ÷ L | (50 − 40) ÷ 100 | 0.1 = 1:10 |
| เรียวต่อข้าง | (D − d) ÷ (2L) | 10 ÷ 200 | 0.05 |
| มุมครึ่ง | α = atan(0.05) | atan(0.05) | 2.862° (2°51.7′) |
| มุมรวม | 2α | 2 × 2.862° | 5.725° (5°43.5′) |
ตรวจกลับ: ถ้าแบบให้ d = 40, L = 100 และอัตราเรียว 1:10 หา D ได้จาก D = d + L ÷ K = 40 + 100 ÷ 10 = 50 mm ตรงกับโจทย์
ตารางเรียวมาตรฐานที่พบบ่อย
อัตราเรียว 1:K หมายถึงเส้นผ่านศูนย์กลางเปลี่ยน 1 หน่วยทุกความยาว K หน่วย มุมครึ่ง = atan(1 ÷ (2K))
| อัตราเรียว | เรียวบน Ø (ต่อหน่วย) | มุมครึ่ง α | มุมรวม 2α |
|---|---|---|---|
| 1:10 | 0.1000 | 2.862° | 5.725° |
| 1:20 | 0.0500 | 1.432° | 2.864° |
| 1:30 | 0.0333 | 0.955° | 1.910° |
| 1:50 | 0.0200 | 0.573° | 1.146° |
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขั้นตอนวาดเส้นเรียวใน DXCAD2D Online
- กด L ลากเส้นศูนย์กลางแนวนอนยาว L = 100 mm ไว้อ้างอิง
- ที่ปลายใหญ่ offset เส้นศูนย์กลางขึ้น D ÷ 2 =
25mm และที่ปลายเล็กขึ้น d ÷ 2 =20mm ได้จุดมุมบนสองจุด - กด L หรือ P ลากเส้นผิวเรียวเชื่อมจุดบนปลายใหญ่ไปปลายเล็ก (เส้นนี้เอียงเท่ากับมุมครึ่ง α = 2.862°)
- ใช้ mirror สะท้อนเส้นผิวข้ามเส้นศูนย์กลางให้ได้ผิวด้านล่าง แล้วปิดหัวท้ายด้วย L
- กด M วัดตรวจ Ø สองปลายและมุม แล้ว D ใส่ขนาด D, d, L และระบุอัตราเรียว 1:10 หรือมุมรวม 5.725° บนแบบ
คำถามที่พบบ่อย
อัตราเรียว 1:20 คือมุมกี่องศา
มุมครึ่ง = atan(1 ÷ 40) = 1.432° มุมรวม = 2.864° เพราะ 1:20 คือเส้นผ่านศูนย์กลางเปลี่ยน 1 หน่วยต่อความยาว 20 หน่วย
เรียวบนเส้นผ่านศูนย์กลางกับเรียวต่อข้างต่างกันอย่างไร
เรียวบน Ø = (D − d)/L คิดจากทั้งสองด้าน ส่วนเรียวต่อข้าง = (D − d)/(2L) คิดด้านเดียว มุมของผิวใช้เรียวต่อข้าง เพราะวัดจากแกนถึงผิว
รู้ Ø ปลายเล็กกับอัตราเรียว หา Ø ปลายใหญ่อย่างไร
D = d + L ÷ K เมื่ออัตราเรียว 1:K เช่น d 40, ยาว 100, เรียว 1:10 ได้ D = 40 + 100 ÷ 10 = 50 mm
มุมครึ่งกับมุมรวมใช้ตัวไหน
มุมครึ่ง (α) คือมุมจากแกนถึงผิวด้านเดียว ใช้ตั้งป้อมมีดกลึงเรียว ส่วนมุมรวม (2α) คือมุมที่ปลายกรวยทั้งสองด้านรวมกัน มักระบุบนแบบ
วัดงานเรียวที่หน้างานอย่างไร
วัด Ø สองตำแหน่งที่ห่างกันระยะ L ตามแกน แล้วใช้ T = (D − d)/L จะได้อัตราเรียวจริง เทียบกับแบบได้ทันที
สรุป
งานเรียวแปลงไปมาด้วยสูตรเดียว: อัตราเรียว T = (D − d)/L และมุมครึ่ง α = atan((D − d)/(2L)) โดยมุมรวม = 2α ตัวอย่าง D 50 → d 40 ยาว 100 ได้อัตรา 1:10 มุมครึ่ง 2.862° มุมรวม 5.725° จำไว้ว่ามุมใช้ "เรียวต่อข้าง" (หาร 2L) และหา Ø ที่หายไปด้วย D = d + L/K เมื่อคำนวณครบแล้ววาดเส้นผิวเรียวใน DXCAD2D Online ด้วย offset, line และ mirror ใส่ขนาดด้วย dim ส่งร้านกลึงได้ทันที