คำนวณและวาดความยาวปลายดอกสว่าน 118°/135°
ดอกสว่านมีปลายเป็นรูปกรวย ไม่ใช่ปลายแบน เวลาคิดความลึกเจาะหรือวาดภาพตัดรูเจาะจึงต้องบวก "ความยาวปลายดอก" เข้าไปด้วย โดยเฉพาะเมื่อต้องการให้รูมีเส้นผ่านศูนย์กลางเต็มถึงระดับที่กำหนด หรือเจาะทะลุแผ่นให้ปลายโผล่พ้น บทความนี้ให้สูตรหาความยาวปลายดอกจากมุมปลาย 118° และ 135° ที่พบบ่อย ตารางค่าตามขนาดดอก และขั้นวาดภาพตัดรูเจาะที่ถูกต้องใน DXCAD2D
สูตรความยาวปลายดอก
ปลายดอกสว่านเป็นกรวยที่มี มุมปลายรวม A (มุมระหว่างคมตัดสองข้าง เช่น 118° หรือ 135°) ครึ่งมุม = A/2 วัดจากแกนดอก ความยาวปลาย (ระยะจากไหล่ที่เส้นผ่านศูนย์กลางเต็มถึงปลายแหลม) คือ
Ø = เส้นผ่านศูนย์กลางดอก · A = มุมปลายรวม · ที่ 118° ได้ ≈ 0.300·Ø · ที่ 135° ได้ ≈ 0.207·Ø
ตัวอย่างคำนวณจริง
โจทย์: ดอกสว่าน Ø10 มม. มุมปลาย 118° หาความยาวปลายดอก และความลึกที่ต้องเจาะเพื่อให้รูเต็ม Ø10 ลึก 20 มม.
ครึ่งมุม = 118 ÷ 2 = 59° → tan 59° = 1.6643
ความยาวปลายดอก = (10 ÷ 2) ÷ 1.6643 = 5 ÷ 1.6643 = 3.00 มม.
ต้องการรูเต็ม Ø10 ลึก 20 มม. (วัดถึงไหล่) ปลายแหลมของดอกจะลงไปอีก 3.00 มม. ดังนั้นต้องเจาะให้ปลายดอกลึก = 20 + 3.00 = 23.0 มม.
ถ้ามุมปลาย 135° (ครึ่งมุม 67.5°, tan 67.5° = 2.4142) ความยาวปลาย = 5 ÷ 2.4142 = 2.07 มม. (ปลายสั้นกว่า เพราะมุมป้านกว่า)
ตารางค่าตามมุมและขนาดดอก
ตัวคูณความยาวปลาย = 0.5 ÷ tan(A/2) คูณกับ Ø ได้ความยาวปลายทันที
| มุมปลาย A | ครึ่งมุม | ตัวคูณ × Ø |
|---|---|---|
| 90° | 45° | 0.500 |
| 118° (ทั่วไป) | 59° | 0.300 |
| 130° | 65° | 0.233 |
| 135° (เหล็กแข็ง/สเตนเลส) | 67.5° | 0.207 |
| 140° | 70° | 0.182 |
| Ø ดอก (มม.) | ปลายที่ 118° (มม.) | ปลายที่ 135° (มม.) |
|---|---|---|
| 5 | 1.50 | 1.04 |
| 6 | 1.80 | 1.24 |
| 8 | 2.40 | 1.66 |
| 10 | 3.00 | 2.07 |
| 12 | 3.61 | 2.49 |
| 16 | 4.81 | 3.31 |
| 20 | 6.01 | 4.14 |
ขั้นวาดภาพตัดรูเจาะใน DXCAD2D
วาดภาพตัด (section) ของรูเจาะ Ø10 ลึกเต็ม 20 มม. มุมปลาย 118° โดยให้แกนรูอยู่ที่ x = 0 และผิวบนที่ y = 0 (ลึกลงเป็นค่าลบ)
- พิมพ์ REC กด Enter วาดส่วนทรงกระบอก (รูเต็ม Ø) จากมุม
#-5,0ถึง#5,-20— กว้าง Ø10 ลึก 20 มม. - พิมพ์ L กด Enter ลากคมกรวยข้างขวา จากไหล่
#5,-20ไปยังปลายแหลมบนแกน#0,-23(ลึก 20 + ความยาวปลาย 3) - พิมพ์ MI เลือกเส้นคมกรวย แล้วมิเรอร์รอบแกนรู (x = 0) ได้คมกรวยข้างซ้ายสมมาตร
- พิมพ์ D ใส่ขนาด Ø10 ที่ปากรู ความลึกเต็ม 20 มม. และกำกับมุมปลาย 118° ที่ปลายกรวย พิมพ์ ME วัดความยาวปลายเพื่อตรวจว่าได้ 3.0 มม.
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineทำไมรูเจาะก้นไม่แบน
เพราะปลายดอกเป็นกรวย รูเจาะธรรมดาจึงมีก้นเป็นกรวยเสมอ ถ้าต้องการรูก้นแบนต้องใช้ดอกปลายแบน (flat/center drill) หรือกัดด้วยเอ็นมิลล์เพิ่ม และเมื่อเขียนแบบระบุความลึกรู ควรระบุให้ชัดว่าวัด "ความลึกเต็ม Ø" (ถึงไหล่) หรือ "รวมปลายกรวย" เพราะต่างกันเท่าความยาวปลายดอกที่คำนวณได้
คำถามที่พบบ่อย
ปลายดอกสว่าน 118 องศา ยาวเท่าไร
ประมาณ 0.3 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลาง เช่น ดอก Ø10 ปลายยาว 3.0 มม. ดอก Ø20 ปลายยาว 6.0 มม. (สูตร = (Ø/2)/tan 59°)
ดอกสว่าน 118 กับ 135 องศาต่างกันอย่างไร
มุม 118° ใช้กับงานทั่วไป ปลายแหลมกว่าจึงยาวกว่า (0.3·Ø) ส่วน 135° ป้านกว่า เหมาะกับเหล็กแข็ง/สเตนเลส ปลายสั้นกว่า (0.207·Ø) และมักเป็นปลายแบบ split point ที่ไม่ไถล
เจาะทะลุแผ่นต้องเผื่อลึกเท่าไร
ต้องเผื่อความลึกอย่างน้อยเท่าความยาวปลายดอก เพื่อให้รูเต็ม Ø ทะลุ เช่น แผ่นหนา 20 มม. ดอก Ø10 118° ต้องเดินปลายดอกลึกรวม ≥ 23 มม.
ทำไมก้นรูเจาะไม่แบน
เพราะปลายดอกสว่านเป็นกรวยตามมุมปลาย รูเจาะจึงมีก้นเป็นกรวยเสมอ ถ้าต้องการก้นแบนต้องใช้ดอกปลายแบนหรือกัดเพิ่มด้วยเอ็นมิลล์
สรุป
ความยาวปลายดอกสว่านหาได้จาก (Ø/2)/tan(มุม/2) ที่มุม 118° ยาวประมาณ 0.3·Ø และที่ 135° ยาวประมาณ 0.207·Ø ตัวอย่างดอก Ø10 118° ปลายยาว 3.0 มม. ต้องเผื่อความลึกเท่านี้เสมอเมื่อต้องการรูเต็ม Ø หรือเจาะทะลุ วาดภาพตัดรูเจาะใน DXCAD2D ด้วย REC กับคมกรวยจากไหล่ไปปลายแหลม แล้วมิเรอร์ให้สมมาตร อย่าลืมว่าก้นรูเจาะเป็นกรวยเสมอ