หน้าแรก / บทความ / วาดและคำนวณเกลียวคางหมู Tr / ACME สกรูส่งกำลัง
วาด+คำนวณงานสายช่าง

วาดและคำนวณเกลียวคางหมู Tr / ACME สกรูส่งกำลัง

อ่าน 8 นาที · อัปเดต 18 พ.ย. 2026

เกลียวคางหมู (trapezoidal) ใช้กับสกรูส่งกำลัง เช่น แม่แรง สกรูปากกาจับงาน และสกรูนำของเครื่องกลึง เพราะหน้าตัดฟันเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูที่รับแรงตามแกนได้ดีและกลึงง่ายกว่าเกลียวสี่เหลี่ยม ระบบเมตริกเรียก Tr มุมฟันรวม 30° ส่วนระบบนิ้วเรียก ACME มุมฟันรวม 29° บทความนี้ให้สูตรหาทุกขนาด พร้อมตัวอย่าง Tr 30×6 และขั้นตอนวาดโปรไฟล์ฟันใน DXCAD2D Online

ค่าหลักของเกลียวคางหมู metric (Tr)

เกลียว Tr d×P เขียน d = เส้นผ่านศูนย์กลางนอก (major) และ P = พิตช์ (ระยะระหว่างยอดฟัน) ค่าที่ต้องหาได้แก่

ค่าสูตร (ISO 2901/DIN 103)
ระยะเผื่อ ac0.25 (P 1.5–5) · 0.5 (P 6–12) · 1 (P ≥ 14)
ความลึกฟันสกรู h₃0.5P + ac
Ø โคนสกรู d₃ (minor)d − 2h₃
Ø พิตช์ d₂d − 0.5P
Ø โคนนัท D₁ (minor)d − P
Ø นอกนัท D₄ (major)d + 2ac
ลีด (จำนวนเกลียวเดี่ยว)P (หลายเกลียว = n × P)
พิตช์กับลีด: พิตช์ P คือระยะระหว่างยอดฟันสองยอดที่ติดกัน ส่วนลีดคือระยะที่สกรูเดินต่อหนึ่งรอบ เกลียวเดี่ยว ลีด = P เกลียวสองทาง ลีด = 2P การหมุนมือหมายปากกาหนึ่งรอบจึงเดินได้ไกลขึ้นเมื่อเป็นหลายเกลียว
พิตช์ P h₃ มุมฟันรวม 30° (Tr) / 29° (ACME) เส้นพิตช์
โปรไฟล์ฟันคางหมูในภาพตัดตามแกน: ด้านข้างเอียง 15° ต่อข้าง (รวม 30°) ที่เส้นพิตช์ความหนาฟันเท่ากับร่อง = P/2

ตัวอย่างคำนวณจริง: Tr 30 × 6 เกลียวเดี่ยว

สกรูคางหมู major d = 30 มม. พิตช์ P = 6 มม. พิตช์ 6 อยู่ช่วง 6–12 จึง ac = 0.5

ค่าแทนค่าผล
ความลึกฟัน h₃0.5×6 + 0.53.5 มม.
Ø โคนสกรู d₃30 − 2×3.523.0 มม.
Ø พิตช์ d₂30 − 0.5×627.0 มม.
Ø โคนนัท D₁30 − 624.0 มม.
Ø นอกนัท D₄30 + 2×0.531.0 มม.
ความหนาฟันที่เส้นพิตช์P ÷ 23.0 มม.
ความกว้างยอดฟัน (ประมาณ)0.366 × P2.20 มม.

มุมลีด (ใช้ตรวจการส่งกำลัง) λ = arctan( ลีด ÷ (π × d₂) ) = arctan( 6 ÷ (π × 27) ) = arctan(0.0707) = 4.05° มุมลีดต่ำแบบนี้ทำให้สกรูมีแนวโน้มล็อกตัวเอง (ไม่ไหลกลับเมื่อปล่อยมือ) เหมาะกับงานแม่แรง

ความกว้างยอดฟันมาจากไหน: ที่เส้นพิตช์ฟันหนา P/2 = 3.0 เมื่อขึ้นไปถึงยอด (สูง P/4 = 1.5) ด้านข้างเอียงข้างละ 15° ความหนาจึงลดลง 2×1.5×tan15° = 0.80 เหลือยอดกว้าง 3.0 − 0.80 = 2.20 มม.

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ขั้นตอนวาดโปรไฟล์ฟันใน DXCAD2D

วาดฟันหนึ่งซี่ในภาพตัดตามแกน แล้วทำซ้ำตามพิตช์ ใช้พิกัดจากตัวอย่าง Tr 30×6 (วางเส้นโคน d₃/2 = 11.5 ที่ y = 0)

  1. ลากเส้นโคนสกรูด้วย L (line) ตามแนวนอนที่ y = 0 เป็นฐานของฟัน
  2. ขึ้นฟันหนึ่งซี่ด้วย PL (polyline) พิมพ์พิกัดสัมพัทธ์ไล่จุด เริ่มที่ขอบร่างซ้ายของฟัน แล้วเดินขึ้นด้านเอียง 15°: ความสูงฟัน h₃ = 3.5 ด้านเอียงกินแนวแกนข้างละ 3.5×tan15° = 0.94 มม. ยอดฟันกว้าง 2.20 → @0.94,3.5 (ขึ้นด้านซ้าย) @2.20,0 (ยอด) @0.94,-3.5 (ลงด้านขวา)
  3. ตรวจมุมด้วย ME (measure) หรือดูว่าด้านเอียงทำมุม 15° กับแนวตั้ง (75° กับแนวนอน)
  4. ทำซ้ำฟันตามแกนด้วย AR (array) ตั้งระยะพิตช์ = 6 มม. จำนวนซี่ตามความยาวเกลียว
  5. ลากเส้น Ø นอก (major 30 → รัศมี 15 จากแกน) และเส้นพิตช์ (d₂ = 27 → 13.5) ด้วย O (offset) จากเส้นแกนเพื่อคุมความลึก
  6. ใส่ขนาดด้วย DLI (dimension linear) ที่พิตช์ ความลึก และ Ø โคน

ถ้าต้องวาดนัทให้กลับด้านโปรไฟล์ (ร่องนัทรับฟันสกรู) โดยใช้ Ø นอกนัท D₄ = 31 และ Ø โคนนัท D₁ = 24 เป็นขอบ แล้ว MI (mirror) โปรไฟล์ไปอีกฝั่งของแกน

คำถามที่พบบ่อย

เกลียวคางหมู Tr 30x6 มี Ø โคนเท่าไหร่

Ø โคนสกรู d₃ = 30 − 2×(0.5×6 + 0.5) = 23.0 มม. ส่วน Ø พิตช์ d₂ = 27.0 และ Ø โคนนัท D₁ = 24.0 มม.

เกลียวคางหมูมุมกี่องศา

ระบบเมตริก Tr มุมฟันรวม 30° (ข้างละ 15°) ส่วนระบบนิ้ว ACME มุมฟันรวม 29° (ข้างละ 14.5°)

ความลึกฟันเกลียวคางหมูคิดยังไง

ความลึกฟันสกรู h₃ = 0.5×พิตช์ + ระยะเผื่อ ระยะเผื่อ = 0.25 (พิตช์ 1.5–5), 0.5 (พิตช์ 6–12), 1 (พิตช์ ≥ 14) เช่น Tr 30×6 ได้ h₃ = 3.5 มม.

ACME กับ Tr ต่างกันอย่างไร

รูปหน้าตัดคล้ายกันแต่มุมต่างกัน Tr เป็นระบบเมตริกมุม 30° ACME เป็นระบบนิ้วมุม 29° ใช้สูตรหลักเดียวกัน เปลี่ยนแค่มุมด้านข้างและใช้หน่วยนิ้ว/TPI

สรุป

เกลียวคางหมูส่งกำลังหาได้จากพิตช์ P และระยะเผื่อ ac: ความลึกฟัน h₃ = 0.5P + ac, Ø โคนสกรู = d − 2h₃, Ø พิตช์ = d − 0.5P ตัวอย่าง Tr 30×6 ได้ d₃ = 23, d₂ = 27, D₁ = 24, มุมลีด 4.05° วาดโปรไฟล์ฟันหนึ่งซี่ด้วย PL ตามพิกัดด้านเอียง 15° แล้ว AR ซ้ำตามพิตช์ 6 มม. ตรวจทุกค่าด้วย ME ก่อนกลึง