วาดและคำนวณเกลียวคางหมู Tr / ACME สกรูส่งกำลัง
เกลียวคางหมู (trapezoidal) ใช้กับสกรูส่งกำลัง เช่น แม่แรง สกรูปากกาจับงาน และสกรูนำของเครื่องกลึง เพราะหน้าตัดฟันเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูที่รับแรงตามแกนได้ดีและกลึงง่ายกว่าเกลียวสี่เหลี่ยม ระบบเมตริกเรียก Tr มุมฟันรวม 30° ส่วนระบบนิ้วเรียก ACME มุมฟันรวม 29° บทความนี้ให้สูตรหาทุกขนาด พร้อมตัวอย่าง Tr 30×6 และขั้นตอนวาดโปรไฟล์ฟันใน DXCAD2D Online
ค่าหลักของเกลียวคางหมู metric (Tr)
เกลียว Tr d×P เขียน d = เส้นผ่านศูนย์กลางนอก (major) และ P = พิตช์ (ระยะระหว่างยอดฟัน) ค่าที่ต้องหาได้แก่
| ค่า | สูตร (ISO 2901/DIN 103) |
|---|---|
| ระยะเผื่อ ac | 0.25 (P 1.5–5) · 0.5 (P 6–12) · 1 (P ≥ 14) |
| ความลึกฟันสกรู h₃ | 0.5P + ac |
| Ø โคนสกรู d₃ (minor) | d − 2h₃ |
| Ø พิตช์ d₂ | d − 0.5P |
| Ø โคนนัท D₁ (minor) | d − P |
| Ø นอกนัท D₄ (major) | d + 2ac |
| ลีด (จำนวนเกลียวเดี่ยว) | P (หลายเกลียว = n × P) |
ตัวอย่างคำนวณจริง: Tr 30 × 6 เกลียวเดี่ยว
สกรูคางหมู major d = 30 มม. พิตช์ P = 6 มม. พิตช์ 6 อยู่ช่วง 6–12 จึง ac = 0.5
| ค่า | แทนค่า | ผล |
|---|---|---|
| ความลึกฟัน h₃ | 0.5×6 + 0.5 | 3.5 มม. |
| Ø โคนสกรู d₃ | 30 − 2×3.5 | 23.0 มม. |
| Ø พิตช์ d₂ | 30 − 0.5×6 | 27.0 มม. |
| Ø โคนนัท D₁ | 30 − 6 | 24.0 มม. |
| Ø นอกนัท D₄ | 30 + 2×0.5 | 31.0 มม. |
| ความหนาฟันที่เส้นพิตช์ | P ÷ 2 | 3.0 มม. |
| ความกว้างยอดฟัน (ประมาณ) | 0.366 × P | 2.20 มม. |
มุมลีด (ใช้ตรวจการส่งกำลัง) λ = arctan( ลีด ÷ (π × d₂) ) = arctan( 6 ÷ (π × 27) ) = arctan(0.0707) = 4.05° มุมลีดต่ำแบบนี้ทำให้สกรูมีแนวโน้มล็อกตัวเอง (ไม่ไหลกลับเมื่อปล่อยมือ) เหมาะกับงานแม่แรง
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขั้นตอนวาดโปรไฟล์ฟันใน DXCAD2D
วาดฟันหนึ่งซี่ในภาพตัดตามแกน แล้วทำซ้ำตามพิตช์ ใช้พิกัดจากตัวอย่าง Tr 30×6 (วางเส้นโคน d₃/2 = 11.5 ที่ y = 0)
- ลากเส้นโคนสกรูด้วย L (line) ตามแนวนอนที่ y = 0 เป็นฐานของฟัน
- ขึ้นฟันหนึ่งซี่ด้วย PL (polyline) พิมพ์พิกัดสัมพัทธ์ไล่จุด เริ่มที่ขอบร่างซ้ายของฟัน แล้วเดินขึ้นด้านเอียง 15°: ความสูงฟัน h₃ = 3.5 ด้านเอียงกินแนวแกนข้างละ 3.5×tan15° = 0.94 มม. ยอดฟันกว้าง 2.20 →
@0.94,3.5(ขึ้นด้านซ้าย)@2.20,0(ยอด)@0.94,-3.5(ลงด้านขวา) - ตรวจมุมด้วย ME (measure) หรือดูว่าด้านเอียงทำมุม 15° กับแนวตั้ง (75° กับแนวนอน)
- ทำซ้ำฟันตามแกนด้วย AR (array) ตั้งระยะพิตช์ = 6 มม. จำนวนซี่ตามความยาวเกลียว
- ลากเส้น Ø นอก (major 30 → รัศมี 15 จากแกน) และเส้นพิตช์ (d₂ = 27 → 13.5) ด้วย O (offset) จากเส้นแกนเพื่อคุมความลึก
- ใส่ขนาดด้วย DLI (dimension linear) ที่พิตช์ ความลึก และ Ø โคน
ถ้าต้องวาดนัทให้กลับด้านโปรไฟล์ (ร่องนัทรับฟันสกรู) โดยใช้ Ø นอกนัท D₄ = 31 และ Ø โคนนัท D₁ = 24 เป็นขอบ แล้ว MI (mirror) โปรไฟล์ไปอีกฝั่งของแกน
คำถามที่พบบ่อย
เกลียวคางหมู Tr 30x6 มี Ø โคนเท่าไหร่
Ø โคนสกรู d₃ = 30 − 2×(0.5×6 + 0.5) = 23.0 มม. ส่วน Ø พิตช์ d₂ = 27.0 และ Ø โคนนัท D₁ = 24.0 มม.
เกลียวคางหมูมุมกี่องศา
ระบบเมตริก Tr มุมฟันรวม 30° (ข้างละ 15°) ส่วนระบบนิ้ว ACME มุมฟันรวม 29° (ข้างละ 14.5°)
ความลึกฟันเกลียวคางหมูคิดยังไง
ความลึกฟันสกรู h₃ = 0.5×พิตช์ + ระยะเผื่อ ระยะเผื่อ = 0.25 (พิตช์ 1.5–5), 0.5 (พิตช์ 6–12), 1 (พิตช์ ≥ 14) เช่น Tr 30×6 ได้ h₃ = 3.5 มม.
ACME กับ Tr ต่างกันอย่างไร
รูปหน้าตัดคล้ายกันแต่มุมต่างกัน Tr เป็นระบบเมตริกมุม 30° ACME เป็นระบบนิ้วมุม 29° ใช้สูตรหลักเดียวกัน เปลี่ยนแค่มุมด้านข้างและใช้หน่วยนิ้ว/TPI
สรุป
เกลียวคางหมูส่งกำลังหาได้จากพิตช์ P และระยะเผื่อ ac: ความลึกฟัน h₃ = 0.5P + ac, Ø โคนสกรู = d − 2h₃, Ø พิตช์ = d − 0.5P ตัวอย่าง Tr 30×6 ได้ d₃ = 23, d₂ = 27, D₁ = 24, มุมลีด 4.05° วาดโปรไฟล์ฟันหนึ่งซี่ด้วย PL ตามพิกัดด้านเอียง 15° แล้ว AR ซ้ำตามพิตช์ 6 มม. ตรวจทุกค่าด้วย ME ก่อนกลึง