ขนาดดอกสว่านเจาะก่อนต๊าปเกลียว M3–M20
ก่อนจะต๊าปเกลียวในรู ต้องเจาะรูนำด้วย ดอกสว่านที่เล็กกว่าขนาดเกลียวพอดี ถ้ารูใหญ่ไป เกลียวจะตื้นและหลวม ถ้ารูเล็กไป ดอกต๊าปจะฝืนจนหัก สูตรลัดที่ช่างทั้งโลกใช้คือ ขนาดดอกสว่าน = ขนาดเกลียว − ระยะพิตช์ บทความนี้ให้ตารางดอกต๊าป M3–M20 ทั้งเกลียวหยาบและเกลียวละเอียด แยกให้ชัดจากรูเจาะทะลุ (clearance) และบอกวิธีเขียนรูในแบบด้วย DXCAD2D Online
สูตรลัด: ดอกสว่าน = ขนาดเกลียว − พิตช์
เกลียวเมตริกทุกเบอร์มีสองค่าเสมอ คือ ขนาดระบุ D (เช่น M8 = 8 mm) กับ ระยะพิตช์ P (ระยะก้าวของเกลียวต่อรอบ หน่วย mm) ขนาดดอกสว่านนำเกลียว (tap drill) หาได้จาก
เช่น M8 เกลียวหยาบ P = 1.25 → ดอกสว่าน = 8 − 1.25 = 6.75 ≈ 6.8 mm
สูตรนี้ให้ความลึกเกลียวประมาณ 77% ซึ่งเป็นค่าที่แข็งแรงพอและต๊าปง่าย ไม่ฝืนจนดอกหัก เหมาะกับงานทั่วไปเกือบทุกวัสดุ จึงตรงกับค่าดอกต๊าปมาตรฐานในตารางข้างล่างเกือบทุกเบอร์
ตารางดอกสว่านเกลียวหยาบ (coarse) ที่ใช้บ่อย
| เกลียว | พิตช์ P (mm) | ดอกสว่าน (mm) |
|---|---|---|
| M3 | 0.5 | 2.5 |
| M4 | 0.7 | 3.3 |
| M5 | 0.8 | 4.2 |
| M6 | 1.0 | 5.0 |
| M8 | 1.25 | 6.8 |
| M10 | 1.5 | 8.5 |
| M12 | 1.75 | 10.2 |
| M14 | 2.0 | 12.0 |
| M16 | 2.0 | 14.0 |
| M20 | 2.5 | 17.5 |
ทุกค่าในตารางมาจากสูตร D − P ปัดเข้าหาดอกสว่านเบอร์ที่หาซื้อได้ เช่น M12 คำนวณได้ 10.25 ก็ใช้ดอก 10.2 mm ซึ่งเป็นเบอร์มาตรฐาน
เกลียวละเอียด (fine) พิตช์ไม่เท่ากัน
เกลียวขนาดเดียวกันอาจมีได้หลายพิตช์ เกลียวละเอียดมีพิตช์เล็กกว่า ดอกสว่านจึงใหญ่กว่าเกลียวหยาบ ใช้สูตร D − P เหมือนเดิม แค่แทนพิตช์ของเกลียวนั้น
| เกลียว × พิตช์ | ดอกสว่าน (mm) |
|---|---|
| M8 × 1.0 | 7.0 |
| M10 × 1.25 | 8.8 |
| M12 × 1.25 | 10.8 |
| M12 × 1.5 | 10.5 |
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineรูต๊าปเกลียว ต่างจากรูเจาะทะลุ (clearance)
อย่าสับสนระหว่างสองรูนี้ รูต๊าป คือรูที่จะกัดเกลียวในตัว ต้องเล็กกว่าขนาดเกลียว (= D − P) ส่วน รูเจาะทะลุ (clearance hole) คือรูให้สลักเกลียวร้อยผ่านสบาย ๆ ต้องใหญ่กว่าขนาดเกลียวเล็กน้อย
| เกลียว | รูต๊าป (mm) | รูเจาะทะลุ ปานกลาง (mm) |
|---|---|---|
| M6 | 5.0 | 6.6 |
| M8 | 6.8 | 9.0 |
| M10 | 8.5 | 11.0 |
| M12 | 10.2 | 13.5 |
ค่ารูเจาะทะลุอิงตามมาตรฐาน ISO (fit ปานกลาง) ถ้าต้องการสวมแน่นใช้รูเล็กลง ถ้าต้องการเผื่อคลาดเคลื่อนใช้รูใหญ่ขึ้น
เขียนรูในแบบด้วย DXCAD2D
- กด C วาดวงกลมที่จุดศูนย์กลางรู ใส่รัศมีเท่ากับครึ่งหนึ่งของขนาดดอกสว่าน เช่น ดอก 6.8 mm ใส่รัศมี
3.4 - ถ้าเขียนทั้งรูต๊าปและเส้นเกลียว ให้วาดวงกลมที่สอง (เส้นเกลียว) รัศมี = D/2 เช่น M8 ใช้รัศมี
4ตามธรรมเนียมเขียนเป็นวงกลมบาง/วงกลมเปิด 3/4 รอบ - กด D ใส่สัญลักษณ์กำกับรู เช่น
M8และความลึกเกลียว - วัดระยะห่างระหว่างรูด้วย M เพื่อตรวจพิกัดก่อนส่งแบบ
คำถามที่พบบ่อย
M8 ใช้ดอกสว่านเบอร์อะไร
M8 เกลียวหยาบ (พิตช์ 1.25) ใช้ดอกสว่าน 6.8 mm มาจากสูตร 8 − 1.25 = 6.75 ปัดเป็น 6.8 ส่วน M8 เกลียวละเอียด (พิตช์ 1.0) ใช้ดอก 7.0 mm
M10 ต๊าปใช้ดอกเท่าไหร่
M10 เกลียวหยาบ (พิตช์ 1.5) ใช้ดอกสว่าน 8.5 mm (10 − 1.5 = 8.5) ถ้าเป็น M10 × 1.25 ใช้ดอก 8.8 mm
M6 ใช้ดอกกี่มิล
M6 เกลียวหยาบ (พิตช์ 1.0) ใช้ดอกสว่าน 5.0 mm พอดี (6 − 1 = 5)
คำนวณดอกต๊าปเกลียวยังไง
เอาขนาดเกลียวลบด้วยระยะพิตช์ ดอกสว่าน = D − P สูตรนี้ให้ความลึกเกลียวราว 77% ซึ่งแข็งแรงพอและต๊าปไม่ฝืน
รูต๊าปกับรูเจาะทะลุต่างกันยังไง
รูต๊าปเล็กกว่าขนาดเกลียว (เพื่อกัดเกลียวในตัว) ส่วนรูเจาะทะลุใหญ่กว่าขนาดเกลียว (เพื่อให้สลักร้อยผ่าน) เช่น M8 รูต๊าป 6.8 mm แต่รูทะลุราว 9.0 mm
สรุป
จำสูตรเดียวพอ ขนาดดอกสว่านก่อนต๊าป = ขนาดเกลียว − พิตช์ ให้เกลียวประมาณ 77% ซึ่งแข็งแรงและต๊าปง่าย เช่น M8 ใช้ดอก 6.8, M10 ใช้ 8.5, M12 ใช้ 10.2 และอย่าสับสนกับรูเจาะทะลุที่ต้องใหญ่กว่าขนาดเกลียว เมื่อเขียนแบบใน DXCAD2D ให้วาดวงกลมรัศมีครึ่งหนึ่งของดอกสว่านแล้วกำกับด้วยสัญลักษณ์เกลียว