คำนวณและวาดร่องพูลเลย์สายพานวี A B C
พูลเลย์สายพานวีไม่ได้วัดจากขอบนอกอย่างเดียว แต่ยึดที่ เส้นพิตช์ (datum / pitch line) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สายพานสัมผัสจริง ร่องพูลเลย์วี A B C มีขนาดตายตัวตามมาตรฐาน ISO 4183 เมื่อรู้เบอร์สายพานและ Ø พิตช์ที่ต้องการ ก็คำนวณ Ø นอก ความลึกร่อง มุมร่อง และหน้ากว้างได้ครบ แล้ววาดหน้าตัดร่องใน DXCAD2D Online ส่งร้านกลึงได้ทันที บทความนี้ให้สูตร ตารางขนาดร่องจริง ตัวอย่างคำนวณพูลเลย์ 2 ร่อง และลำดับการวาด
ส่วนประกอบของร่องพูลเลย์วี
ร่องวีเป็นรูปตัว V สมมาตร กว้างที่ปากบน แคบลงก้นร่อง มีค่าหลักสี่ตัวที่ต้องรู้: wd ความกว้างร่องที่เส้นพิตช์, b ระยะจากเส้นพิตช์ขึ้นไปถึงหน้าบนพูลเลย์, h ความลึกจากเส้นพิตช์ลงไปถึงก้นร่อง และ มุมร่อง α
ตารางขนาดร่องมาตรฐาน ISO 4183 (สายพานคลาสสิก)
สำหรับสายพานวีคลาสสิก A (13×8 mm), B (17×11 mm) และ C (22×14 mm) ร่องพูลเลย์มีขนาดตามตารางนี้ (หน่วยมิลลิเมตร)
| เบอร์ | wd (กว้างที่พิตช์) | b (พิตช์→หน้าบน) | h (พิตช์→ก้นร่อง ต่ำสุด) | e (ระยะห่างร่อง) | f (ริม→ร่องแรก ต่ำสุด) |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 11.0 | 2.75 | 8.7 | 15.0 | 9.0 |
| B | 14.0 | 3.5 | 10.8 | 19.0 | 11.5 |
| C | 19.0 | 4.8 | 14.3 | 25.5 | 16.0 |
มุมร่อง 34° หรือ 38° เลือกอย่างไร
สายพานวีมีมุมหน้าตัดราว 40° แต่เมื่อโค้งรอบพูลเลย์ เนื้อสายพานด้านในถูกอัดและป่องออก ทำให้มุมใช้งานจริงแคบลง ยิ่งพูลเลย์เล็กยิ่งโค้งมาก มุมยิ่งแคบ ร่องจึงต้องตัดมุมให้เล็กตาม
ตาม ISO 4183 มุมร่องมีค่า 32° / 34° / 36° / 38° (คลาด ±0.5°) หลักจำง่ายคือ Ø พิตช์เล็กใช้มุมเล็ก (34°) Ø พิตช์ใหญ่ใช้มุมใหญ่ (38°) โดยมี 36° เป็นช่วงกลาง จุดเปลี่ยนมุมต่างกันตามเบอร์สายพาน ให้ดูตารางของมาตรฐานหรือเกจวัดร่องของผู้ผลิตเพื่อยืนยันก่อนกลึงจริง
ตัวอย่างคำนวณ: พูลเลย์ A 2 ร่อง Ø พิตช์ 112 mm
ออกแบบพูลเลย์สายพาน A สองร่อง เลือก Ø พิตช์ dd = 112 mm ความเร็วรอบ 1450 rpm
| หา | สูตร | แทนค่า | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|
| Ø นอก | do = dd + 2b | 112 + 2(2.75) | 117.5 mm |
| ความลึกร่องรวม | b + h | 2.75 + 8.7 | 11.45 mm |
| กว้างปากร่อง (ที่หน้าบน) | wd + 2b·tan(α/2) | 11 + 2(2.75)tan17° | 12.68 mm |
| หน้ากว้างพูลเลย์ | B = e(n−1) + 2f | 15(2−1) + 2(9) | 33 mm |
| ความเร็วสายพาน | v = π·dd·N ÷ 60000 | π·112·1450 ÷ 60000 | 8.50 m/s |
ใช้มุมร่อง 34° เพราะ Ø พิตช์ยังเล็ก ครึ่งมุม α/2 = 17° (tan17° ≈ 0.3057) สำหรับร่องที่สองนับห่างจากร่องแรก e = 15 mm พอดี
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขั้นตอนวาดหน้าตัดร่องใน DXCAD2D Online
วาดเป็นภาพตัดครึ่ง (วัดจากเส้นศูนย์กลางเพลาขึ้นมา) จะง่ายและได้ขนาดตรงตามคำนวณ
- กด L ลากเส้นศูนย์กลางเพลาแนวนอนไว้อ้างอิง แล้วออฟเซ็ตขึ้นมาที่รัศมีพิตช์ = 112 ÷ 2 =
56mm ด้วยคำสั่ง offset เป็นเส้นพิตช์ - ออฟเซ็ตเส้นพิตช์ขึ้นอีก
2.75mm (ค่า b) ได้เส้นหน้าบนพูลเลย์ ที่รัศมี 58.75 (Ø นอก 117.5) - กด P วาด polyline หน้าตัดร่องโดยพิมพ์พิกัด ให้ก้นร่องกว้าง wd − 2h·tan17° = 11 − 2(8.7)(0.3057) = 5.68 mm และปากกว้าง 12.68 mm ผนังเอียง 17° จากแนวดิ่ง
- กด M วัดตรวจความลึก b+h = 11.45 mm และกว้างปาก 12.68 mm ให้ตรง
- ทำร่องที่สองด้วย array หรือ mirror ให้ห่างกัน e = 15 mm แล้วใช้ D ใส่ขนาด Ø นอก Ø พิตช์ มุมร่อง และหน้ากว้าง 33 mm
คำถามที่พบบ่อย
พูลเลย์สายพานวีวัด Ø ตรงไหน
ใช้ Ø พิตช์ (datum diameter) ที่เส้นสายพานสัมผัส ไม่ใช่ Ø นอก ความสัมพันธ์คือ Ø นอก = Ø พิตช์ + 2b เช่น ร่อง A มี b = 2.75 ดังนั้น Ø นอก = Ø พิตช์ + 5.5 mm
มุมร่องพูลเลย์วีกี่องศา
ตาม ISO 4183 อยู่ที่ 32–38° โดยทั่วไปใช้ 34° สำหรับพูลเลย์เล็กและ 38° สำหรับพูลเลย์ใหญ่ เพราะสายพานโค้งรอบพูลเลย์เล็กแล้วมุมใช้งานแคบลง
ร่องพูลเลย์ A B C ลึกเท่าไร
ความลึกรวมจากหน้าบนถึงก้นร่อง = b + h คือ A ≈ 11.45 mm, B ≈ 14.3 mm, C ≈ 19.1 mm (ค่าต่ำสุดตาม ISO 4183)
พูลเลย์หลายร่องหน้ากว้างเท่าไร
ใช้สูตร B = e(n−1) + 2f โดย n คือจำนวนร่อง เช่น A 3 ร่อง = 15(3−1) + 2(9) = 48 mm (e และ f ดูจากตารางเบอร์สายพาน)
สายพาน A กับ B ใช้พูลเลย์ร่องเดียวกันได้ไหม
ไม่ได้ ร่อง A กว้างที่พิตช์ 11 mm ส่วน B กว้าง 14 mm คนละขนาดและลึกไม่เท่ากัน ต้องใช้พูลเลย์ตรงเบอร์สายพาน
สรุป
ร่องพูลเลย์วียึดที่เส้นพิตช์ จำสามความสัมพันธ์หลัก: Ø นอก = Ø พิตช์ + 2b, ความลึกร่อง = b + h และหน้ากว้างหลายร่อง B = e(n−1) + 2f ค่าร่อง A/B/C เอาจากตาราง ISO 4183 ส่วนมุมร่องเลือก 34° สำหรับพูลเลย์เล็กและ 38° สำหรับพูลเลย์ใหญ่ เมื่อคำนวณครบแล้ววาดหน้าตัดครึ่งใน DXCAD2D Online ด้วย offset, polyline, array และใส่ขนาดด้วย dim ส่งร้านกลึงได้ทันที