หน้าแรก / บทความ / คำนวณและวาดร่องพูลเลย์สายพานวี A B C
วาด+คำนวณงานสายช่าง · งานผลิต

คำนวณและวาดร่องพูลเลย์สายพานวี A B C

อ่าน 8 นาที · อัปเดต 15 พ.ย. 2026

พูลเลย์สายพานวีไม่ได้วัดจากขอบนอกอย่างเดียว แต่ยึดที่ เส้นพิตช์ (datum / pitch line) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สายพานสัมผัสจริง ร่องพูลเลย์วี A B C มีขนาดตายตัวตามมาตรฐาน ISO 4183 เมื่อรู้เบอร์สายพานและ Ø พิตช์ที่ต้องการ ก็คำนวณ Ø นอก ความลึกร่อง มุมร่อง และหน้ากว้างได้ครบ แล้ววาดหน้าตัดร่องใน DXCAD2D Online ส่งร้านกลึงได้ทันที บทความนี้ให้สูตร ตารางขนาดร่องจริง ตัวอย่างคำนวณพูลเลย์ 2 ร่อง และลำดับการวาด

ส่วนประกอบของร่องพูลเลย์วี

ร่องวีเป็นรูปตัว V สมมาตร กว้างที่ปากบน แคบลงก้นร่อง มีค่าหลักสี่ตัวที่ต้องรู้: wd ความกว้างร่องที่เส้นพิตช์, b ระยะจากเส้นพิตช์ขึ้นไปถึงหน้าบนพูลเลย์, h ความลึกจากเส้นพิตช์ลงไปถึงก้นร่อง และ มุมร่อง α

เส้นพิตช์ (datum) wd b h α หน้าบนพูลเลย์ (Ø นอก)
หน้าตัดร่องวี: wd คือความกว้างที่เส้นพิตช์ · b วัดขึ้นถึงหน้าบน · h วัดลงถึงก้นร่อง · α คือมุมร่อง

ตารางขนาดร่องมาตรฐาน ISO 4183 (สายพานคลาสสิก)

สำหรับสายพานวีคลาสสิก A (13×8 mm), B (17×11 mm) และ C (22×14 mm) ร่องพูลเลย์มีขนาดตามตารางนี้ (หน่วยมิลลิเมตร)

เบอร์wd (กว้างที่พิตช์)b (พิตช์→หน้าบน)h (พิตช์→ก้นร่อง ต่ำสุด)e (ระยะห่างร่อง)f (ริม→ร่องแรก ต่ำสุด)
A11.02.758.715.09.0
B14.03.510.819.011.5
C19.04.814.325.516.0
สำคัญ: Ø ที่ใช้คิดอัตราทดและความเร็วสายพานคือ Ø พิตช์ (datum diameter) ไม่ใช่ Ø นอก ความสัมพันธ์คือ Ø นอก = Ø พิตช์ + 2b

มุมร่อง 34° หรือ 38° เลือกอย่างไร

สายพานวีมีมุมหน้าตัดราว 40° แต่เมื่อโค้งรอบพูลเลย์ เนื้อสายพานด้านในถูกอัดและป่องออก ทำให้มุมใช้งานจริงแคบลง ยิ่งพูลเลย์เล็กยิ่งโค้งมาก มุมยิ่งแคบ ร่องจึงต้องตัดมุมให้เล็กตาม

ตาม ISO 4183 มุมร่องมีค่า 32° / 34° / 36° / 38° (คลาด ±0.5°) หลักจำง่ายคือ Ø พิตช์เล็กใช้มุมเล็ก (34°) Ø พิตช์ใหญ่ใช้มุมใหญ่ (38°) โดยมี 36° เป็นช่วงกลาง จุดเปลี่ยนมุมต่างกันตามเบอร์สายพาน ให้ดูตารางของมาตรฐานหรือเกจวัดร่องของผู้ผลิตเพื่อยืนยันก่อนกลึงจริง

ตัวอย่างคำนวณ: พูลเลย์ A 2 ร่อง Ø พิตช์ 112 mm

ออกแบบพูลเลย์สายพาน A สองร่อง เลือก Ø พิตช์ dd = 112 mm ความเร็วรอบ 1450 rpm

หาสูตรแทนค่าผลลัพธ์
Ø นอกdo = dd + 2b112 + 2(2.75)117.5 mm
ความลึกร่องรวมb + h2.75 + 8.711.45 mm
กว้างปากร่อง (ที่หน้าบน)wd + 2b·tan(α/2)11 + 2(2.75)tan17°12.68 mm
หน้ากว้างพูลเลย์B = e(n−1) + 2f15(2−1) + 2(9)33 mm
ความเร็วสายพานv = π·dd·N ÷ 60000π·112·1450 ÷ 600008.50 m/s

ใช้มุมร่อง 34° เพราะ Ø พิตช์ยังเล็ก ครึ่งมุม α/2 = 17° (tan17° ≈ 0.3057) สำหรับร่องที่สองนับห่างจากร่องแรก e = 15 mm พอดี

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ขั้นตอนวาดหน้าตัดร่องใน DXCAD2D Online

วาดเป็นภาพตัดครึ่ง (วัดจากเส้นศูนย์กลางเพลาขึ้นมา) จะง่ายและได้ขนาดตรงตามคำนวณ

  1. กด L ลากเส้นศูนย์กลางเพลาแนวนอนไว้อ้างอิง แล้วออฟเซ็ตขึ้นมาที่รัศมีพิตช์ = 112 ÷ 2 = 56 mm ด้วยคำสั่ง offset เป็นเส้นพิตช์
  2. ออฟเซ็ตเส้นพิตช์ขึ้นอีก 2.75 mm (ค่า b) ได้เส้นหน้าบนพูลเลย์ ที่รัศมี 58.75 (Ø นอก 117.5)
  3. กด P วาด polyline หน้าตัดร่องโดยพิมพ์พิกัด ให้ก้นร่องกว้าง wd − 2h·tan17° = 11 − 2(8.7)(0.3057) = 5.68 mm และปากกว้าง 12.68 mm ผนังเอียง 17° จากแนวดิ่ง
  4. กด M วัดตรวจความลึก b+h = 11.45 mm และกว้างปาก 12.68 mm ให้ตรง
  5. ทำร่องที่สองด้วย array หรือ mirror ให้ห่างกัน e = 15 mm แล้วใช้ D ใส่ขนาด Ø นอก Ø พิตช์ มุมร่อง และหน้ากว้าง 33 mm
เคล็ดลับ: ร้านกลึงอ่านแบบจากเส้นพิตช์และมุมร่องเป็นหลัก ใส่ Ø พิตช์ Ø นอก มุมร่อง (°) ความลึก และระยะ e ให้ครบในแบบ จะกลึงได้โดยไม่ต้องเดา

คำถามที่พบบ่อย

พูลเลย์สายพานวีวัด Ø ตรงไหน

ใช้ Ø พิตช์ (datum diameter) ที่เส้นสายพานสัมผัส ไม่ใช่ Ø นอก ความสัมพันธ์คือ Ø นอก = Ø พิตช์ + 2b เช่น ร่อง A มี b = 2.75 ดังนั้น Ø นอก = Ø พิตช์ + 5.5 mm

มุมร่องพูลเลย์วีกี่องศา

ตาม ISO 4183 อยู่ที่ 32–38° โดยทั่วไปใช้ 34° สำหรับพูลเลย์เล็กและ 38° สำหรับพูลเลย์ใหญ่ เพราะสายพานโค้งรอบพูลเลย์เล็กแล้วมุมใช้งานแคบลง

ร่องพูลเลย์ A B C ลึกเท่าไร

ความลึกรวมจากหน้าบนถึงก้นร่อง = b + h คือ A ≈ 11.45 mm, B ≈ 14.3 mm, C ≈ 19.1 mm (ค่าต่ำสุดตาม ISO 4183)

พูลเลย์หลายร่องหน้ากว้างเท่าไร

ใช้สูตร B = e(n−1) + 2f โดย n คือจำนวนร่อง เช่น A 3 ร่อง = 15(3−1) + 2(9) = 48 mm (e และ f ดูจากตารางเบอร์สายพาน)

สายพาน A กับ B ใช้พูลเลย์ร่องเดียวกันได้ไหม

ไม่ได้ ร่อง A กว้างที่พิตช์ 11 mm ส่วน B กว้าง 14 mm คนละขนาดและลึกไม่เท่ากัน ต้องใช้พูลเลย์ตรงเบอร์สายพาน

สรุป

ร่องพูลเลย์วียึดที่เส้นพิตช์ จำสามความสัมพันธ์หลัก: Ø นอก = Ø พิตช์ + 2b, ความลึกร่อง = b + h และหน้ากว้างหลายร่อง B = e(n−1) + 2f ค่าร่อง A/B/C เอาจากตาราง ISO 4183 ส่วนมุมร่องเลือก 34° สำหรับพูลเลย์เล็กและ 38° สำหรับพูลเลย์ใหญ่ เมื่อคำนวณครบแล้ววาดหน้าตัดครึ่งใน DXCAD2D Online ด้วย offset, polyline, array และใส่ขนาดด้วย dim ส่งร้านกลึงได้ทันที