คำนวณหกเหลี่ยม across-flats ↔ across-corners แล้ววาด
หกเหลี่ยมหัวน็อตและเหล็กหกเหลี่ยมมักบอกขนาดเป็น across-flats (AF) คือระยะระหว่างหน้าขนานสองหน้า ซึ่งก็คือเบอร์ปากประแจ เช่น น็อต M10 ใช้ประแจ 17 แต่เวลากลึง เวลาเลือกเหล็กกลมมากัด หรือเวลาวัดด้วยเวอร์เนียร์ที่มุม เราต้องใช้ across-corners (AC) คือระยะระหว่างมุมตรงข้าม บทความนี้ให้สูตรแปลง AF ↔ AC ↔ รัศมี พร้อมตัวอย่างตัวเลขจริงและขั้นวาดในโปรแกรม
ความสัมพันธ์ของหกเหลี่ยมด้านเท่า
หกเหลี่ยมด้านเท่ามีค่าสำคัญสามค่าที่สัมพันธ์กันแบบตายตัว รู้ค่าใดค่าหนึ่งก็หาอีกสองค่าได้ทันที
| ต้องการหา | สูตร | ค่าประมาณ |
|---|---|---|
| รัศมี R (ศูนย์กลาง → มุม) | R = AF ÷ √3 | 0.5774 × AF |
| across-corners AC | AC = 2R = 2·AF ÷ √3 | 1.1547 × AF |
| across-flats AF (จาก AC) | AF = AC × (√3 ÷ 2) | 0.8660 × AC |
| ความยาวด้าน s | s = R = AF ÷ √3 | 0.5774 × AF |
ตัวอย่างคำนวณจริง: หัวน็อต M10 (ปากประแจ 17)
น็อต M10 มีระยะปากประแจ AF = 17 mm ต้องการหา across-corners และรัศมีเพื่อวาด แทนค่าทีละขั้น
| ขั้น | คำนวณ | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|
| รัศมี R | R = 17 ÷ √3 = 17 ÷ 1.7320 | 9.815 mm |
| across-corners AC | AC = 2 × 9.815 = 1.1547 × 17 | 19.63 mm |
| ความยาวด้าน s | s = R | 9.815 mm |
เลือกเหล็กกลมมากัดหกเหลี่ยม: เหล็กกลมที่จะกัดเป็นหกเหลี่ยม AF = 17 ต้องมีเส้นผ่านศูนย์กลาง ไม่น้อยกว่า AC = 19.63 mm (เพราะมุมหกเหลี่ยมต้องอยู่ในเนื้อเหล็กกลม) จริงจึงเลือกเหล็กกลม Ø20 เผื่อผิวไว้นิดหน่อย — ถ้าหยิบ Ø19 มากัด มุมจะไม่เต็ม
วาดหกเหลี่ยมในโปรแกรมด้วยพิกัดมุม
วิธีที่แม่นที่สุดคือวางศูนย์กลางที่ (0,0) ให้หน้าบน–ล่างเป็นหน้าขนาน (หน้าที่ประแจจับ) แล้วพิมพ์พิกัดมุมทั้งหก โดยใช้ R = AF ÷ √3
| มุม | X | Y |
|---|---|---|
| 1 | +R | 0 |
| 2 | +R/2 | +AF/2 |
| 3 | −R/2 | +AF/2 |
| 4 | −R | 0 |
| 5 | −R/2 | −AF/2 |
| 6 | +R/2 | −AF/2 |
สำหรับ AF = 17: R = 9.815, R/2 = 4.907, AF/2 = 8.5 ขั้นวาด:
- พิมพ์ P (polyline) กด Enter
- พิมพ์มุมแรก
9.815,0Enter จากนั้นมุมถัดไปใส่#นำหน้าให้เป็นพิกัดสัมบูรณ์:#4.907,8.5→#-4.907,8.5→#-9.815,0→#-4.907,-8.5→#4.907,-8.5 - ปิดรูปกลับมุมแรก ได้หกเหลี่ยม AF 17 mm พอดี
- อยากได้ตามมุมนอน (point-up) ให้สลับ X↔Y ในตาราง
วิธีลัดด้วยวงกลมช่วย: พิมพ์ C วาดวงกลมช่วย (construction) รัศมี R = 9.815 ที่ศูนย์กลาง แล้วใช้ P คลิกมุมหกจุดบนวงกลม จากนั้นลบวงกลมทิ้ง — เร็วกว่าแต่แม่นเท่าที่ snap ได้
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineตารางปากประแจและ across-corners
| เกลียว | AF (ปากประแจ) mm | AC = 1.1547 × AF mm |
|---|---|---|
| M6 | 10 | 11.55 |
| M8 | 13 | 15.01 |
| M10 | 17 | 19.63 |
| M12 | 19 | 21.94 |
| M16 | 24 | 27.71 |
| M20 | 30 | 34.64 |
คำถามที่พบบ่อย
across-corners ของหกเหลี่ยมคำนวณยังไง
across-corners (AC) = 1.1547 × across-flats (AF) หรือเท่ากับสองเท่าของรัศมี AC = 2 × (AF ÷ √3) เช่น AF 17 ได้ AC = 19.63 mm
น็อต M10 ปากประแจเบอร์อะไร across-corners เท่าไร
M10 ส่วนใหญ่ใช้ประแจ 17 (across-flats 17 mm) ซึ่ง across-corners = 1.1547 × 17 = 19.63 mm บางมาตรฐานใช้ 16
จะกัดหกเหลี่ยม AF 17 ต้องใช้เหล็กกลมกี่มิล
ต้องใช้เหล็กกลมเส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า across-corners คือ 19.63 mm จึงเลือก Ø20 ถ้าเล็กกว่านี้มุมหกเหลี่ยมจะไม่เต็ม
across-flats กับ across-corners ต่างกันอย่างไร
across-flats คือระยะระหว่างหน้าขนานสองหน้า (เบอร์ปากประแจ) ส่วน across-corners คือระยะระหว่างมุมตรงข้าม ซึ่งยาวกว่าประมาณ 15.5% เสมอ
สรุป
กุญแจของหกเหลี่ยมคือจำสามสูตร: R = AF ÷ √3, AC = 1.1547 × AF และ AF = 0.8660 × AC เวลาวาดให้แปลง AF เป็นรัศมีก่อนแล้วพิมพ์พิกัดมุมทั้งหก เวลาเลือกเหล็กกลมมากัดให้ใช้เหล็กไม่น้อยกว่า AC และเวลาวัดงานอย่าสับสนระหว่างหน้าขนาน (AF) กับมุม (AC) ที่ยาวกว่า 15.5%