หน้าแรก / บทความ / คำนวณหกเหลี่ยม across-flats ↔ across-corners แล้ววาด
วาด+คำนวณงานสายช่าง · 2D

คำนวณหกเหลี่ยม across-flats ↔ across-corners แล้ววาด

อ่าน 7 นาที · อัปเดต 16 พ.ย. 2026

หกเหลี่ยมหัวน็อตและเหล็กหกเหลี่ยมมักบอกขนาดเป็น across-flats (AF) คือระยะระหว่างหน้าขนานสองหน้า ซึ่งก็คือเบอร์ปากประแจ เช่น น็อต M10 ใช้ประแจ 17 แต่เวลากลึง เวลาเลือกเหล็กกลมมากัด หรือเวลาวัดด้วยเวอร์เนียร์ที่มุม เราต้องใช้ across-corners (AC) คือระยะระหว่างมุมตรงข้าม บทความนี้ให้สูตรแปลง AF ↔ AC ↔ รัศมี พร้อมตัวอย่างตัวเลขจริงและขั้นวาดในโปรแกรม

ความสัมพันธ์ของหกเหลี่ยมด้านเท่า

หกเหลี่ยมด้านเท่ามีค่าสำคัญสามค่าที่สัมพันธ์กันแบบตายตัว รู้ค่าใดค่าหนึ่งก็หาอีกสองค่าได้ทันที

AF AC R วงกลมล้อม (ผ่านมุมทั้งหก)
AF = ระยะหน้าขนาน (ปากประแจ) · AC = ระยะมุมตรงข้าม · R = ศูนย์กลางถึงมุม = วงกลมที่ลากผ่านมุมทั้งหก
ต้องการหาสูตรค่าประมาณ
รัศมี R (ศูนย์กลาง → มุม)R = AF ÷ √30.5774 × AF
across-corners ACAC = 2R = 2·AF ÷ √31.1547 × AF
across-flats AF (จาก AC)AF = AC × (√3 ÷ 2)0.8660 × AC
ความยาวด้าน ss = R = AF ÷ √30.5774 × AF
จำง่าย ๆ: AC ยาวกว่า AF อยู่ประมาณ 15.5% เสมอ (คูณ 1.1547) และความยาวด้านเท่ากับรัศมีวงกลมล้อมพอดี

ตัวอย่างคำนวณจริง: หัวน็อต M10 (ปากประแจ 17)

น็อต M10 มีระยะปากประแจ AF = 17 mm ต้องการหา across-corners และรัศมีเพื่อวาด แทนค่าทีละขั้น

ขั้นคำนวณผลลัพธ์
รัศมี RR = 17 ÷ √3 = 17 ÷ 1.73209.815 mm
across-corners ACAC = 2 × 9.815 = 1.1547 × 1719.63 mm
ความยาวด้าน ss = R9.815 mm

เลือกเหล็กกลมมากัดหกเหลี่ยม: เหล็กกลมที่จะกัดเป็นหกเหลี่ยม AF = 17 ต้องมีเส้นผ่านศูนย์กลาง ไม่น้อยกว่า AC = 19.63 mm (เพราะมุมหกเหลี่ยมต้องอยู่ในเนื้อเหล็กกลม) จริงจึงเลือกเหล็กกลม Ø20 เผื่อผิวไว้นิดหน่อย — ถ้าหยิบ Ø19 มากัด มุมจะไม่เต็ม

ระวังตอนวัดงาน: ถ้าวัดด้วยเวอร์เนียร์คร่อมที่หน้าขนานจะได้ AF (17) แต่ถ้าบังเอิญคร่อมที่มุมจะได้ AC (19.63) ซึ่งมากกว่า อย่าสับสนสองค่านี้

วาดหกเหลี่ยมในโปรแกรมด้วยพิกัดมุม

วิธีที่แม่นที่สุดคือวางศูนย์กลางที่ (0,0) ให้หน้าบน–ล่างเป็นหน้าขนาน (หน้าที่ประแจจับ) แล้วพิมพ์พิกัดมุมทั้งหก โดยใช้ R = AF ÷ √3

มุมXY
1+R0
2+R/2+AF/2
3−R/2+AF/2
4−R0
5−R/2−AF/2
6+R/2−AF/2

สำหรับ AF = 17: R = 9.815, R/2 = 4.907, AF/2 = 8.5 ขั้นวาด:

  1. พิมพ์ P (polyline) กด Enter
  2. พิมพ์มุมแรก 9.815,0 Enter จากนั้นมุมถัดไปใส่ # นำหน้าให้เป็นพิกัดสัมบูรณ์: #4.907,8.5 → #-4.907,8.5 → #-9.815,0 → #-4.907,-8.5 → #4.907,-8.5
  3. ปิดรูปกลับมุมแรก ได้หกเหลี่ยม AF 17 mm พอดี
  4. อยากได้ตามมุมนอน (point-up) ให้สลับ X↔Y ในตาราง

วิธีลัดด้วยวงกลมช่วย: พิมพ์ C วาดวงกลมช่วย (construction) รัศมี R = 9.815 ที่ศูนย์กลาง แล้วใช้ P คลิกมุมหกจุดบนวงกลม จากนั้นลบวงกลมทิ้ง — เร็วกว่าแต่แม่นเท่าที่ snap ได้

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ตารางปากประแจและ across-corners

เกลียวAF (ปากประแจ) mmAC = 1.1547 × AF mm
M61011.55
M81315.01
M101719.63
M121921.94
M162427.71
M203034.64
ระวัง: ค่า AF ต่างกันตามมาตรฐาน (DIN/ISO/JIS) และรุ่นเก่า–ใหม่ เช่น M10 มีทั้ง 17 และ 16 เวลาวาดจากของจริงให้วัดด้วยเวอร์เนียร์ก่อนเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

across-corners ของหกเหลี่ยมคำนวณยังไง

across-corners (AC) = 1.1547 × across-flats (AF) หรือเท่ากับสองเท่าของรัศมี AC = 2 × (AF ÷ √3) เช่น AF 17 ได้ AC = 19.63 mm

น็อต M10 ปากประแจเบอร์อะไร across-corners เท่าไร

M10 ส่วนใหญ่ใช้ประแจ 17 (across-flats 17 mm) ซึ่ง across-corners = 1.1547 × 17 = 19.63 mm บางมาตรฐานใช้ 16

จะกัดหกเหลี่ยม AF 17 ต้องใช้เหล็กกลมกี่มิล

ต้องใช้เหล็กกลมเส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า across-corners คือ 19.63 mm จึงเลือก Ø20 ถ้าเล็กกว่านี้มุมหกเหลี่ยมจะไม่เต็ม

across-flats กับ across-corners ต่างกันอย่างไร

across-flats คือระยะระหว่างหน้าขนานสองหน้า (เบอร์ปากประแจ) ส่วน across-corners คือระยะระหว่างมุมตรงข้าม ซึ่งยาวกว่าประมาณ 15.5% เสมอ

สรุป

กุญแจของหกเหลี่ยมคือจำสามสูตร: R = AF ÷ √3, AC = 1.1547 × AF และ AF = 0.8660 × AC เวลาวาดให้แปลง AF เป็นรัศมีก่อนแล้วพิมพ์พิกัดมุมทั้งหก เวลาเลือกเหล็กกลมมากัดให้ใช้เหล็กไม่น้อยกว่า AC และเวลาวัดงานอย่าสับสนระหว่างหน้าขนาน (AF) กับมุม (AC) ที่ยาวกว่า 15.5%