หน้าแรก / บทความ / คำนวณความลึกปากเฉียง (countersink) จากมุม 82°/90°
วาด+คำนวณงานช่าง · เขียนแบบ 2 มิติ

คำนวณความลึกปากเฉียง (countersink) จากมุม 82°/90°

อ่าน 7 นาที · อัปเดต 17 พ.ย. 2026

ปากเฉียง (countersink) คือรูกรวยที่เจาะเผื่อให้หัวสกรูแบบหัวเรียบจมลงไปเสมอผิว หัวใจคือ ต้องเจาะลึกเท่าไรจึงได้ปากกว้างตามต้องการ เมื่อรู้มุมเจาะ (82°, 90°, 100°…) กับเส้นผ่านศูนย์กลางปากบนและรูเจาะล่าง ก็คำนวณความลึกได้จากกรวยตรง ๆ บทความนี้ให้สูตร ตัวอย่างสกรูหัวเรียบ M6 และวิธีวาดภาพตัดในโปรแกรม

เรขาคณิตของกรวยปากเฉียง

ปากเฉียงเป็นกรวยมุมรวม α ผิวกรวยทำมุม ครึ่งหนึ่ง (α ÷ 2) กับแกนดิ่ง เมื่อหยั่งลงลึก h ในแนวดิ่ง รัศมีจะขยายออก h × tan(α÷2) ดังนั้นความลึกระหว่างปากบน (เส้นผ่านศูนย์กลาง D) กับรูเจาะล่าง (เส้นผ่านศูนย์กลาง d) คือ

ความลึกปากเฉียง: h = (D − d) ÷ 2 × cot(α ÷ 2)  =  (D − d) ÷ 2 ÷ tan(α ÷ 2)
โดย D = เส้นผ่านศูนย์กลางปากบน, d = เส้นผ่านศูนย์กลางรูเจาะ, α = มุมรวมของกรวย

กลับสูตรเพื่อหาเส้นผ่านศูนย์กลางปากที่ความลึกใดก็ได้: D = d + 2 × h × tan(α ÷ 2)

D (ปากบน) d (รูเจาะ) h α/2 เนื้อวัสดุ
ภาพตัดปากเฉียง: ผิวกรวยทำมุม α/2 กับแกน ความลึก h วัดจากปากบน (D) ถึงรูเจาะ (d)

ตัวคูณ cot(α/2) ของแต่ละมุม

แทน cot(α/2) ตามมุมเจาะมาตรฐานได้เลย

มุมรวม αใช้กับcot(α/2)
60°ปากนำ/รูศูนย์1.7321
82°สกรูหัวเรียบระบบนิ้ว (UNC/UNF)1.1504
90°สกรูหัวเรียบเมตริก (DIN 965)1.0000
100°สกรูหัวเรียบงานการบิน0.8391
120°ปากเฉียงลบคมรูหมุดย้ำ0.5774
จำง่าย: มุม 90° ได้ cot(45°) = 1 พอดี ความลึกจึงเท่ากับ ครึ่งหนึ่งของผลต่างเส้นผ่านศูนย์กลาง h = (D − d) ÷ 2 ไม่ต้องใช้เครื่องคิดเลข

ตัวอย่างคำนวณจริง: สกรูหัวเรียบ M6 (90°)

สกรูหัวเรียบเมตริก M6 มุมหัว 90° รูเจาะทะลุ (clearance) Ø6.6 มม. ต้องการปากเฉียงกว้าง D = 12.6 มม. ให้หัวจมเสมอผิว

h = (12.6 − 6.6) ÷ 2 × cot(45°) = 6.0 ÷ 2 × 1.0 = 3.0 มม. → ตั้งเจาะปากเฉียงลึก 3.0 มม.

ตัวอย่างมุม 82° (ระบบนิ้ว): สกรูหัวเรียบ 1/4" มุม 82° รูเจาะ Ø6.8 ปากกว้าง D = 13.0
h = (13.0 − 6.8) ÷ 2 × 1.1504 = 3.1 × 1.1504 = 3.57 มม.

ตรวจย้อน: ถ้าเจาะมุม 90° ลึก 3.0 มม. จากรู Ø6.6 จะได้ปากกว้าง D = 6.6 + 2 × 3.0 × tan 45° = 6.6 + 6.0 = 12.6 มม. ตรงกับที่ตั้งไว้

ลำดับการวาดภาพตัดในโปรแกรม

  1. พิมพ์ L ขีดเส้นศูนย์กลางแนวดิ่งไว้อ้างอิง และเส้นผิวบนของวัสดุแนวนอน
  2. วาดผนังรูเจาะ: ขีดเส้นดิ่งสองเส้นห่างจากศูนย์กลางข้างละ d ÷ 2 = 3.3 มม. (พิมพ์พิกัด เช่น 3.3,0 ถึง 3.3,-15)
  3. วาดผิวกรวย: จากขอบปากบนที่ 6.3,0 ลาก L ลงมาบรรจบผนังรูที่ 3.3,-3.0 (ลึก h = 3.0) ได้ผิวกรวยด้านหนึ่ง
  4. พิมพ์ MI มิเรอร์เส้นผิวกรวยและผนังรูรอบเส้นศูนย์กลาง ให้ได้อีกด้านสมมาตร
  5. บอกขนาดด้วย D: เส้นผ่านศูนย์กลางปาก D ที่ผิวบน, รูเจาะ d, และมุมรวม α (หรือจะระบุความลึก h แทนมุมก็ได้) ใส่ลายตัดด้วย H ถ้าต้องการภาพตัดเต็ม
เขียนบนภาพด้านหน้า: ถ้าไม่ทำภาพตัด ให้วาดวงกลมปาก D กับวงกลมรูเจาะ d ซ้อนศูนย์เดียวกัน แล้วเขียนหมายเหตุ เช่น "⌵ Ø12.6 × 90°" หรือระบุรูเจาะ + ปากเฉียงตามมาตรฐานเขียนแบบ (ดูบทความ สัญลักษณ์บอกรูเจาะและเกลียว)

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ข้อควรระวัง

เส้นผ่านศูนย์กลางปาก D ต้องกว้างกว่าหัวสกรูจริงเล็กน้อยให้จมเสมอผิว ดูค่า D จากตารางของสกรูรุ่นนั้น (DIN 965 สำหรับเมตริก) อย่าลืมว่ามุมปากเฉียงต้องตรงกับมุมหัวสกรู (เมตริก 90°, ระบบนิ้วมัก 82°) ถ้ามุมไม่ตรง หัวจะสัมผัสเป็นวงแคบ ๆ ยึดไม่แน่นและอาจบิดปากเฉียงเสียหาย

คำถามที่พบบ่อย

คำนวณความลึก countersink ยังไง

ความลึก h = (เส้นผ่านศูนย์กลางปาก − รูเจาะ) ÷ 2 × cot(มุมรวม ÷ 2) มุม 90° คิดง่ายสุดเพราะ cot(45°) = 1 ความลึกจึงเท่ากับครึ่งหนึ่งของผลต่างเส้นผ่านศูนย์กลางพอดี

countersink 82 กับ 90 องศาต่างกันยังไง

82° ใช้กับสกรูหัวเรียบระบบนิ้ว (UNC/UNF) ส่วน 90° ใช้กับสกรูหัวเรียบเมตริก (DIN 965) ต้องเลือกมุมปากเฉียงให้ตรงกับมุมหัวสกรู หัวจึงจะจมแนบสนิท

เจาะปากเฉียงลึกเท่าไรหัวสกรูถึงจมเสมอผิว

เจาะจนปากกว้างกว่าหัวสกรูเล็กน้อย ใช้ h = (D − d) ÷ 2 × cot(α/2) เช่น M6 มุม 90° ปาก Ø12.6 รู Ø6.6 ได้ลึก 3.0 มม.

หาเส้นผ่านศูนย์กลางปากจากความลึกได้ไหม

ได้ กลับสูตรเป็น D = d + 2 × h × tan(α ÷ 2) เช่น มุม 90° เจาะลึก 3 มม. จากรู Ø6.6 ได้ปากกว้าง 12.6 มม.

สรุป

ความลึกปากเฉียงมาจากกรวยตรง ๆ: h = (D − d) ÷ 2 × cot(α ÷ 2) มุม 90° จำง่ายสุดเพราะได้ h = (D − d) ÷ 2 พอดี ตัวอย่าง M6 ปาก Ø12.6 รู Ø6.6 มุม 90° ลึก 3.0 มม. วาดภาพตัดด้วยเส้นผนังรู เส้นผิวกรวย แล้วมิเรอร์ให้สมมาตร บอกขนาดปาก–รูเจาะ–มุม และอย่าลืมให้มุมปากเฉียงตรงกับมุมหัวสกรู