วิธีเขียนเส้นศูนย์กลางในแบบให้ถูกต้อง
เส้นศูนย์กลาง (center line) คือเส้นบางแบบประยาว-สั้นสลับกัน ใช้บอกแกนสมมาตรของชิ้นงานและจุดศูนย์กลางของรูหรือวงกลม เขียนให้ถูกต้องแล้วแบบจะอ่านง่าย บอกตำแหน่งเจาะได้ชัด และใส่ขนาดได้สะอาด บทความนี้อธิบายรูปแบบเส้น กฎการวาดที่สำคัญ และวิธีเขียนใน DXCAD2D Online
เส้นศูนย์กลางหน้าตาเป็นอย่างไร
เส้นศูนย์กลางเป็น เส้นบาง (thin) ลักษณะประ สลับช่วงยาวกับช่วงสั้น มาตรฐานมีสองแบบที่พบบ่อย
- แบบ ISO 128: เส้นประยาว-จุด (long dash แล้วตามด้วยจุดเล็กในช่องว่าง)
- แบบ ASME: เส้นยาว-สั้น-ยาว (long–short–long) สลับกันไป
ทั้งสองแบบเป็นเส้นบางเหมือนกันและสื่อความหมายเดียวกัน สัดส่วนที่ใช้จริงขึ้นกับขนาดแบบ โดยทั่วไปช่วงยาวราว 10–30 มม. ช่วงสั้นหรือจุดราว 1.5–3 มม. และช่องว่างราว 1–2 มม. ขอให้ดูสม่ำเสมอทั้งแผ่น
กฎการวาดที่สำคัญ
- ตัดกันที่ช่วงเส้นยาว จุดศูนย์กลางรูต้องเป็นจุดที่ช่วงเส้นยาวสองเส้นตัดกัน (เป็นกากบาท +) ไม่ใช่ช่องว่างมาเจอกัน
- เลยขอบงานเล็กน้อย ปลายเส้นศูนย์กลางควรยื่นพ้นเส้นขอบรูปหรือวงกลมราว 2–3 มม. ไม่ยาวเกินจนรก
- เริ่มและจบด้วยช่วงเส้นยาว อย่าให้ปลายเส้นเป็นจุดหรือช่องว่าง
- รูเล็ก ถ้ารูเล็กมากจนเขียนเส้นประไม่ทัน ให้ใช้กากบาทเส้นบางสั้น ๆ แทนได้
- เส้นบางกว่าเส้นขอบงาน เส้นศูนย์กลางต้องบางชัดเจนกว่าเส้นรูปร่าง เพื่อไม่ให้สับสนกับเส้นงานจริง
เส้นศูนย์กลางของวงกลมสกรู (PCD)
วงกลมที่รูเจาะเรียงอยู่ (bolt circle / PCD) เขียนเส้นศูนย์กลางเป็น เส้นประวงกลมหนึ่งวง ลากผ่านจุดศูนย์กลางของรูทุกตัว แล้วที่รูแต่ละตัวเขียนกากบาทเส้นศูนย์กลางสั้น ๆ ในแนวรัศมี วิธีนี้บอกได้ทั้งเส้นผ่านศูนย์กลางวงจัดรูและตำแหน่งแต่ละรูในภาพเดียว
วาดเส้นศูนย์กลางใน DXCAD2D Online
- ใช้ L (line) ลากเส้นผ่านจุดศูนย์กลาง แล้วตั้งเป็นเส้นบางแบบ center/chain ดูวิธีเลือกชนิดและน้ำหนักเส้นในบทความประเภทเส้นและน้ำหนักเส้น
- ลากให้ยื่นพ้นขอบงานราว 2–3 มม. และจัดให้จุดตัดอยู่ที่ช่วงเส้นยาวพอดีกลางรู
- ชิ้นงานสมมาตร ให้วางเส้นศูนย์กลางบนแกนสมมาตรก่อนวาดครึ่งหนึ่ง แล้วใช้ mirror สะท้อนอีกครึ่งให้เท่ากันทั้งสองข้าง
- วงกลมสกรูหลายรูเท่า ๆ กัน วางรูแรกแล้วใช้ array หมุนทำซ้ำรอบจุดศูนย์กลางพร้อมกากบาทเส้นศูนย์กลาง
คำถามที่พบบ่อย
เส้นศูนย์กลางใช้เส้นแบบไหน
ใช้เส้นบางแบบประ สลับช่วงยาวกับช่วงสั้น (chain line) แบบ ISO เป็นยาว-จุด ส่วนแบบ ASME เป็นยาว-สั้น-ยาว ทั้งคู่ต้องบางกว่าเส้นขอบงาน
เส้นศูนย์กลางต้องเลยขอบงานไหม
ต้องยื่นพ้นเส้นขอบรูปหรือวงกลมออกมาเล็กน้อยราว 2–3 มม. แต่ไม่ควรยาวเกินจนรก
จุดตัดของเส้นศูนย์กลางควรอยู่ตรงไหน
ที่กึ่งกลางรูหรือกึ่งกลางวงกลมพอดี และต้องเป็นจุดที่ช่วงเส้นยาวสองเส้นตัดกัน ไม่ใช่ช่องว่างมาเจอกัน
รูเล็กมากเขียนเส้นศูนย์กลางอย่างไร
ถ้ารูเล็กจนเส้นประไม่พอดี ให้ใช้กากบาทเส้นบางสั้น ๆ แทนเส้นประเต็มได้
เส้นศูนย์กลางกับเส้นสมมาตรต่างกันไหม
ใช้รูปแบบเส้นเดียวกัน เส้นศูนย์กลางบอกจุดศูนย์กลางรูหรือเพลา ส่วนเส้นสมมาตรบอกแกนที่ชิ้นงานสองข้างเหมือนกัน บางมาตรฐานเติมสัญลักษณ์ขีดคู่สั้นที่ปลายเส้นสมมาตร
สรุป
เส้นศูนย์กลางเป็นเส้นบางประยาว-สั้นสลับกัน กฎที่ต้องจำคือให้เส้นตัดกันที่ช่วงเส้นยาวตรงกลางรู เลยขอบงานออกมาราว 2–3 มม. เริ่มและจบด้วยช่วงเส้นยาว และทำให้บางกว่าเส้นขอบงานเสมอ วงกลมสกรูเขียนเป็นวงประผ่านรูทุกตัวพร้อมกากบาทที่รูแต่ละตัว ทั้งหมดนี้ลองวาดและสะท้อน/ทำซ้ำได้ทันทีใน DXCAD2D Online