วาดและคำนวณล้อโซ่และโซ่ (sprocket)
ล้อโซ่ (sprocket) คุมด้วยสองค่าคือ พิตช์โซ่ P (ระยะระหว่างหมุดโซ่) กับ จำนวนฟัน N หัวใจของการเขียนแบบคือ เส้นผ่านศูนย์กลางวงพิตช์ PCD = P ÷ sin(180° ⁄ N) ซึ่งเป็นวงที่จุดศูนย์กลางลูกกลิ้งโซ่วางเรียงอยู่ เมื่อรู้ PCD ก็หา Ø นอก (ยอดฟัน) และ Ø ก้นฟันได้ บทความนี้ให้สูตร ตัวอย่างโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 และวิธีวาดวงอ้างอิงล้อโซ่ใน DXCAD2D Online
สูตรล้อโซ่
ลูกกลิ้งโซ่ทุกตัววางบนวงพิตช์เป็นรูปหลายเหลี่ยม N ด้าน ระยะด้านหนึ่งคือพิตช์ P จากเรขาคณิตรูปหลายเหลี่ยมจึงได้สูตรด้านล่าง (มุมเป็นองศา)
| หาค่า | สูตร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| Ø วงพิตช์ PCD | PCD = P ⁄ sin(180° ⁄ N) | วงที่ศูนย์กลางลูกกลิ้งวางอยู่ |
| Ø นอก (ยอดฟัน) D_o | D_o = P × (0.6 + cot(180° ⁄ N)) | เส้นผ่านศูนย์กลางวัดจากยอดฟัน |
| Ø ก้นฟัน (bottom) | D_b = PCD − d₁ | d₁ = Ø ลูกกลิ้งโซ่ |
| มุมฟัน | 360° ⁄ N | ระยะเชิงมุมระหว่างฟัน |
ตัวอย่างคำนวณจริง: โซ่เบอร์ 40 ฟัน 17
โซ่เบอร์ 40 (ANSI 40) มีพิตช์ P = 12.70 mm (½ นิ้ว) และ Ø ลูกกลิ้ง d₁ = 7.92 mm ล้อโซ่ N = 17 ฟัน
- มุมครึ่งฟัน: 180° ⁄ 17 = 10.588°
- Ø วงพิตช์: PCD = 12.70 ⁄ sin(10.588°) = 12.70 ⁄ 0.18375 = 69.12 mm
- Ø นอก: D_o = 12.70 × (0.6 + cot 10.588°) = 12.70 × (0.6 + 5.349) = 12.70 × 5.949 = 75.56 mm
- Ø ก้นฟัน: D_b = PCD − d₁ = 69.12 − 7.92 = 61.20 mm
- มุมระหว่างฟัน: 360° ⁄ 17 = 21.18°
ตารางพิตช์โซ่ ANSI ที่ใช้บ่อย
| เบอร์โซ่ | พิตช์ P (mm) | พิตช์ (นิ้ว) | Ø ลูกกลิ้ง d₁ (mm) |
|---|---|---|---|
| 25 | 6.35 | ¼" | 3.30 |
| 35 | 9.525 | ⅜" | 5.08 |
| 40 | 12.70 | ½" | 7.92 |
| 50 | 15.875 | ⅝" | 10.16 |
| 60 | 19.05 | ¾" | 11.91 |
| 80 | 25.40 | 1" | 15.88 |
เปลี่ยนเบอร์โซ่ก็แค่เปลี่ยนค่าพิตช์ P และ Ø ลูกกลิ้ง d₁ ในสูตรเดิม ส่วน N เป็นจำนวนฟันที่เราเลือก (ยิ่งฟันมาก ล้อยิ่งโต)
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขั้นตอนวาดล้อโซ่ในโปรแกรม
วิธีที่แม่นและเร็วคือวางลูกกลิ้งลงบนวงพิตช์ก่อน แล้วค่อยร่างฟันระหว่างลูกกลิ้ง ด้านล่างวาดโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 ขนาดจริง
- พิมพ์ C Enter คลิกศูนย์กลาง
0,0ใส่รัศมี 34.56 (= PCD ⁄ 2) Enter ได้วงพิตช์ - พิมพ์ C ซ้ำ วาดลูกกลิ้งหนึ่งตัวที่ยอดบนวงพิตช์ (จุด
0,34.56) รัศมี 3.96 (= d₁ ⁄ 2) Enter - พิมพ์
POEnter (array เชิงมุม) เลือกวงลูกกลิ้ง กำหนดศูนย์กลาง0,0ใส่จำนวน 17 รอบ 360° ได้ลูกกลิ้งครบวง - พิมพ์ C วาดวงนอกรัศมี 37.78 (= D_o ⁄ 2) และวงก้นฟันรัศมี 30.60 (= D_b ⁄ 2) เป็นเส้นอ้างอิง
- ร่างด้านข้างฟันระหว่างลูกกลิ้งด้วย A (ส่วนโค้ง 3 จุด) ให้โค้งรับลูกกลิ้ง แล้ว TR ตัดเส้นเกิน จบด้วย D บอกขนาด Ø นอกและจำนวนฟัน
คำถามที่พบบ่อย
คำนวณ PCD ล้อโซ่อย่างไร
PCD = พิตช์โซ่ ÷ sin(180° ÷ จำนวนฟัน) เช่น โซ่เบอร์ 40 (พิตช์ 12.70 mm) ฟัน 17 ได้ 12.70 ÷ sin(10.588°) = 69.12 mm ตั้งเครื่องคิดเลขเป็นหน่วยองศาก่อนคำนวณ
โซ่เบอร์ 40 พิตช์เท่าไร
12.70 mm (½ นิ้ว) ลูกกลิ้ง Ø 7.92 mm เบอร์ 50 พิตช์ 15.875 mm และเบอร์ 60 พิตช์ 19.05 mm
Ø นอกของล้อโซ่หาอย่างไร
Ø นอก = พิตช์ × (0.6 + cot(180° ÷ ฟัน)) เช่น เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ 12.70 × (0.6 + 5.349) = 75.56 mm
ล้อโซ่ 17 ฟันต่างจาก 25 ฟันอย่างไร
ฟันมากขึ้น PCD โตขึ้นตาม เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ PCD 69.12 mm ส่วนฟัน 25 ได้ PCD 101.33 mm ล้อฟันมากหมุนนุ่มกว่าและโซ่กระตุกน้อยกว่า
สรุป
ล้อโซ่คุมด้วยพิตช์โซ่ P และจำนวนฟัน N หัวใจคือ PCD = P ÷ sin(180°⁄N) ซึ่งเป็นวงที่ศูนย์กลางลูกกลิ้งวางเรียง จากนั้น Ø นอก = P(0.6 + cot(180°⁄N)) และ Ø ก้นฟัน = PCD − Ø ลูกกลิ้ง ตัวอย่างโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ PCD 69.12, Ø นอก 75.56 และ Ø ก้นฟัน 61.20 mm เมื่อวาดในโปรแกรมให้วางลูกกลิ้งบนวงพิตช์ด้วย Polar array ก่อน แล้วค่อยร่างฟัน