หน้าแรก / บทความ / วาดและคำนวณล้อโซ่และโซ่ (sprocket)
วาด+คำนวณงานสายช่าง

วาดและคำนวณล้อโซ่และโซ่ (sprocket)

อ่าน 8 นาที · อัปเดต 14 พ.ย. 2026

ล้อโซ่ (sprocket) คุมด้วยสองค่าคือ พิตช์โซ่ P (ระยะระหว่างหมุดโซ่) กับ จำนวนฟัน N หัวใจของการเขียนแบบคือ เส้นผ่านศูนย์กลางวงพิตช์ PCD = P ÷ sin(180° ⁄ N) ซึ่งเป็นวงที่จุดศูนย์กลางลูกกลิ้งโซ่วางเรียงอยู่ เมื่อรู้ PCD ก็หา Ø นอก (ยอดฟัน) และ Ø ก้นฟันได้ บทความนี้ให้สูตร ตัวอย่างโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 และวิธีวาดวงอ้างอิงล้อโซ่ใน DXCAD2D Online

สูตรล้อโซ่

ลูกกลิ้งโซ่ทุกตัววางบนวงพิตช์เป็นรูปหลายเหลี่ยม N ด้าน ระยะด้านหนึ่งคือพิตช์ P จากเรขาคณิตรูปหลายเหลี่ยมจึงได้สูตรด้านล่าง (มุมเป็นองศา)

หาค่าสูตรหมายเหตุ
Ø วงพิตช์ PCDPCD = P ⁄ sin(180° ⁄ N)วงที่ศูนย์กลางลูกกลิ้งวางอยู่
Ø นอก (ยอดฟัน) D_oD_o = P × (0.6 + cot(180° ⁄ N))เส้นผ่านศูนย์กลางวัดจากยอดฟัน
Ø ก้นฟัน (bottom)D_b = PCD − d₁d₁ = Ø ลูกกลิ้งโซ่
มุมฟัน360° ⁄ Nระยะเชิงมุมระหว่างฟัน
หมายเหตุ: cot(x) = 1 ⁄ tan(x) ถ้าเครื่องคิดเลขไม่มีปุ่ม cot ให้พิมพ์ 1 ÷ tan(180 ÷ N) ส่วนค่า sin/tan ต้องตั้งเครื่องเป็นหน่วยองศา (DEG)
PCD ⁄ 2 P
ล้อโซ่ 17 ฟัน: ศูนย์กลางลูกกลิ้งทุกตัวอยู่บนวงพิตช์ (เส้นประยาว) · เส้นทึบนอก = Ø นอก · เส้นประสั้น = Ø ก้นฟัน · ระยะหมุดถึงหมุด = พิตช์ P

ตัวอย่างคำนวณจริง: โซ่เบอร์ 40 ฟัน 17

โซ่เบอร์ 40 (ANSI 40) มีพิตช์ P = 12.70 mm (½ นิ้ว) และ Ø ลูกกลิ้ง d₁ = 7.92 mm ล้อโซ่ N = 17 ฟัน

  1. มุมครึ่งฟัน: 180° ⁄ 17 = 10.588°
  2. Ø วงพิตช์: PCD = 12.70 ⁄ sin(10.588°) = 12.70 ⁄ 0.18375 = 69.12 mm
  3. Ø นอก: D_o = 12.70 × (0.6 + cot 10.588°) = 12.70 × (0.6 + 5.349) = 12.70 × 5.949 = 75.56 mm
  4. Ø ก้นฟัน: D_b = PCD − d₁ = 69.12 − 7.92 = 61.20 mm
  5. มุมระหว่างฟัน: 360° ⁄ 17 = 21.18°
ตรวจซ้ำ: ลูกกลิ้งอยู่บน PCD รัศมี 34.56 mm ระยะคอร์ดระหว่างลูกกลิ้งสองตัวที่ติดกัน = 2 × 34.56 × sin(10.588°) = 2 × 34.56 × 0.18375 = 12.70 mm ซึ่งเท่ากับพิตช์โซ่พอดี ยืนยันว่า PCD ถูกต้อง

ตารางพิตช์โซ่ ANSI ที่ใช้บ่อย

เบอร์โซ่พิตช์ P (mm)พิตช์ (นิ้ว)Ø ลูกกลิ้ง d₁ (mm)
256.35¼"3.30
359.525⅜"5.08
4012.70½"7.92
5015.875⅝"10.16
6019.05¾"11.91
8025.401"15.88

เปลี่ยนเบอร์โซ่ก็แค่เปลี่ยนค่าพิตช์ P และ Ø ลูกกลิ้ง d₁ ในสูตรเดิม ส่วน N เป็นจำนวนฟันที่เราเลือก (ยิ่งฟันมาก ล้อยิ่งโต)

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ขั้นตอนวาดล้อโซ่ในโปรแกรม

วิธีที่แม่นและเร็วคือวางลูกกลิ้งลงบนวงพิตช์ก่อน แล้วค่อยร่างฟันระหว่างลูกกลิ้ง ด้านล่างวาดโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 ขนาดจริง

  1. พิมพ์ C Enter คลิกศูนย์กลาง 0,0 ใส่รัศมี 34.56 (= PCD ⁄ 2) Enter ได้วงพิตช์
  2. พิมพ์ C ซ้ำ วาดลูกกลิ้งหนึ่งตัวที่ยอดบนวงพิตช์ (จุด 0,34.56) รัศมี 3.96 (= d₁ ⁄ 2) Enter
  3. พิมพ์ PO Enter (array เชิงมุม) เลือกวงลูกกลิ้ง กำหนดศูนย์กลาง 0,0 ใส่จำนวน 17 รอบ 360° ได้ลูกกลิ้งครบวง
  4. พิมพ์ C วาดวงนอกรัศมี 37.78 (= D_o ⁄ 2) และวงก้นฟันรัศมี 30.60 (= D_b ⁄ 2) เป็นเส้นอ้างอิง
  5. ร่างด้านข้างฟันระหว่างลูกกลิ้งด้วย A (ส่วนโค้ง 3 จุด) ให้โค้งรับลูกกลิ้ง แล้ว TR ตัดเส้นเกิน จบด้วย D บอกขนาด Ø นอกและจำนวนฟัน

คำถามที่พบบ่อย

คำนวณ PCD ล้อโซ่อย่างไร

PCD = พิตช์โซ่ ÷ sin(180° ÷ จำนวนฟัน) เช่น โซ่เบอร์ 40 (พิตช์ 12.70 mm) ฟัน 17 ได้ 12.70 ÷ sin(10.588°) = 69.12 mm ตั้งเครื่องคิดเลขเป็นหน่วยองศาก่อนคำนวณ

โซ่เบอร์ 40 พิตช์เท่าไร

12.70 mm (½ นิ้ว) ลูกกลิ้ง Ø 7.92 mm เบอร์ 50 พิตช์ 15.875 mm และเบอร์ 60 พิตช์ 19.05 mm

Ø นอกของล้อโซ่หาอย่างไร

Ø นอก = พิตช์ × (0.6 + cot(180° ÷ ฟัน)) เช่น เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ 12.70 × (0.6 + 5.349) = 75.56 mm

ล้อโซ่ 17 ฟันต่างจาก 25 ฟันอย่างไร

ฟันมากขึ้น PCD โตขึ้นตาม เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ PCD 69.12 mm ส่วนฟัน 25 ได้ PCD 101.33 mm ล้อฟันมากหมุนนุ่มกว่าและโซ่กระตุกน้อยกว่า

สรุป

ล้อโซ่คุมด้วยพิตช์โซ่ P และจำนวนฟัน N หัวใจคือ PCD = P ÷ sin(180°⁄N) ซึ่งเป็นวงที่ศูนย์กลางลูกกลิ้งวางเรียง จากนั้น Ø นอก = P(0.6 + cot(180°⁄N)) และ Ø ก้นฟัน = PCD − Ø ลูกกลิ้ง ตัวอย่างโซ่เบอร์ 40 ฟัน 17 ได้ PCD 69.12, Ø นอก 75.56 และ Ø ก้นฟัน 61.20 mm เมื่อวาดในโปรแกรมให้วางลูกกลิ้งบนวงพิตช์ด้วย Polar array ก่อน แล้วค่อยร่างฟัน