หน้าแรก / บทความ / คำนวณและวาดความลึกร่องลิ่มวัดจากหลังเพลา (J)
วาด+คำนวณงานสายช่าง · 2D

คำนวณและวาดความลึกร่องลิ่มวัดจากหลังเพลา (J)

อ่าน 7 นาที · อัปเดต 21 พ.ย. 2026

ร่องลิ่ม (keyway) บนเพลาและดุมบอกความลึกด้วยค่า t1 (ฝั่งเพลา) และ t2 (ฝั่งดุม) แต่เวลาเจียร/กัดจริงเราวัดก้นร่องตรง ๆ ด้วยเวอร์เนียร์ไม่ได้ จึงใช้ ระยะวัดคร่อมเพลา (over-shaft / J) คือวัดจากก้นร่องข้ามไปอีกด้านของเพลา = D − t1 ฝั่งดุมวัดจากก้นร่องข้ามรูไปอีกด้าน = D + t2 บทความนี้ให้สูตร ตารางค่ามาตรฐาน DIN 6885 ตัวอย่างเพลา Ø40 และขั้นการวาดใน DXCAD2D

ทำไมต้องวัดคร่อมเพลา ไม่วัดความลึกตรง ๆ

ความลึกร่อง t1 วัดจากผิวบนสุดของเพลาลงไปถึงก้นร่อง แต่ผิวบนสุดเป็นส่วนโค้ง ขากรรไกรเวอร์เนียร์วางไม่ได้ ช่างจึงพลิกไปวัดจาก ก้นร่อง (พื้นเรียบ) ลงไปถึงด้านตรงข้ามของเพลา ซึ่งเป็นจุดต่ำสุดจุดเดียว วัดง่ายและซ้ำได้ ค่านี้เรียกระยะ J หรือ over-shaft

สูตรหลัก (ลิ่มขนาน/parallel key):
ฝั่งเพลา: ระยะวัดคร่อม J = D − t1
ฝั่งดุม: ระยะวัดคร่อมรู = D + t2
โดย D = เส้นผ่านศูนย์กลางเพลา (เท่ากับขนาดรูดุมโดยประมาณ) · t1, t2 = ความลึกร่องตามตาราง
J = D − t1 t1 b ก้นร่องเรียบ กว้าง b วัดจากก้นร่อง → จุดต่ำสุด
ฝั่งเพลา: วัด J จากก้นร่องเรียบลงไปถึงด้านตรงข้ามของเพลา = D − t1 (ไม่ใช่วัดความลึก t1 ตรง ๆ)

ตัวอย่างคำนวณจริง: เพลา Ø40

เพลา Ø40 mm เปิดตาราง DIN 6885 ช่วงเส้นผ่านศูนย์กลาง "เกิน 38 ถึง 44" ได้ลิ่ม b×h = 12×8 ความลึก t1 = 5.0 mm (ฝั่งเพลา) และ t2 = 3.3 mm (ฝั่งดุม)

ฝั่งเพลา: J = D − t1 = 40 − 5.0 = 35.0 mm → ตั้งเวอร์เนียร์/ไมโครมิเตอร์ที่ 35.0 mm แล้ววัดจากก้นร่องถึงด้านล่างเพลา

ฝั่งดุม: D + t2 = 40 + 3.3 = 43.3 mm → วัดจากก้นร่องดุมข้ามรูไปผนังอีกด้าน (มักสอดลิ่มหรือเกจเข้าไปช่วยวัด)

กันพลาด: ค่า t1 ในตารางคือ "ความลึกจากผิวเพลา" ไม่ใช่ค่าที่เอาไปตั้งเวอร์เนียร์ ต้องแปลงเป็น D − t1 ก่อนเสมอ ถ้าตั้งเครื่องผิดเป็น t1 ร่องจะลึกเกินมาก

ตาราง DIN 6885 ลิ่มขนานและความลึกร่อง

เพลา D (เกิน–ถึง)ลิ่ม b×ht1 (เพลา)t2 (ดุม)
6–82×21.21.0
8–103×31.81.4
10–124×42.51.8
12–175×53.02.3
17–226×63.52.8
22–308×74.03.3
30–3810×85.03.3
38–4412×85.03.3
44–5014×95.53.8
50–5816×106.04.3
58–6518×117.04.4

ตัวอย่างค่าวัดคร่อม: Ø25 (ลิ่ม 8×7) → J = 25 − 4.0 = 21.0 mm, ดุม = 25 + 3.3 = 28.3 mm · Ø50 (ลิ่ม 14×9) → J = 50 − 5.5 = 44.5 mm, ดุม = 50 + 3.8 = 53.8 mm

วาดหน้าตัดร่องลิ่มใน DXCAD2D

ใช้ตัวอย่างเพลา Ø40 ลิ่ม 12×8 (รัศมีเพลา 20, ก้นร่องกว้าง b = 12 จึงอยู่ที่ x = ±6, ก้นร่องสูง y = 20 − 5 = 15)

  1. กด C วาดวงกลมเพลา จุดศูนย์กลาง 0,0 รัศมี 20 (Ø40)
  2. กด L ลากก้นร่องเรียบจาก -6,15 ถึง 6,15
  3. กด L ลากผนังร่องสองข้าง จาก -6,15 ขึ้นไปจรดวงกลม และ 6,15 ขึ้นไปจรดวงกลม (ผนังตัดวงกลมที่ y ≈ 19.08)
  4. กด trim ตัดส่วนโค้งของวงกลมที่อยู่ระหว่างผนังร่องสองข้างออก ให้เหลือปากร่องเปิด
  5. กด D บอกขนาด: ความกว้างร่อง 12, ระยะวัดคร่อม J = 35 (จากก้นร่อง y=15 ถึงล่างสุด y=−20) และใช้ M วัดตรวจซ้ำ
เคล็ด: DXCAD2D ไม่มีคำสั่งอ่านความลึกให้อัตโนมัติ ให้พิมพ์พิกัดก้นร่องตามที่คำนวณ (y = R − t1) แล้วค่อยบอกขนาด D − t1 เองเพื่อให้แบบตรงกับที่ช่างวัดหน้างาน

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

คำถามที่พบบ่อย

ความลึกร่องลิ่มเพลา Ø40 เท่าไหร่

ตาม DIN 6885 เพลา Ø40 ใช้ลิ่ม 12×8 ความลึกฝั่งเพลา t1 = 5.0 mm และฝั่งดุม t2 = 3.3 mm เวลาวัดจริงวัดคร่อมเพลา D − t1 = 40 − 5.0 = 35.0 mm

วัดความลึกร่องลิ่มด้วยเวอร์เนียร์อย่างไร

วัดจากก้นร่องเรียบลงไปถึงด้านตรงข้ามของเพลา (over-shaft) ค่าที่ได้ = D − t1 เพราะวัดความลึก t1 ตรง ๆ ที่ผิวโค้งไม่ได้

J dimension ของร่องลิ่มคืออะไร

คือระยะวัดคร่อมเพลาจากก้นร่องถึงด้านตรงข้าม เท่ากับ D − t1 ใช้ตั้งเครื่องมือวัดเพราะวัดได้ง่ายและซ้ำได้

ฝั่งดุมวัดความลึกร่องอย่างไร

วัดจากก้นร่องดุมข้ามรูไปผนังอีกด้าน = D + t2 เช่น Ø40 ได้ 40 + 3.3 = 43.3 mm มักสอดลิ่มหรือเกจช่วยวัด

สรุป

ความลึกร่องลิ่มในตาราง (t1, t2) เป็นค่าความลึกจากผิว แต่หน้างานต้องแปลงเป็นระยะวัดคร่อมก่อนเสมอ ฝั่งเพลา J = D − t1 ฝั่งดุม = D + t2 เปิดขนาดลิ่มจากตาราง DIN 6885 ตามเส้นผ่านศูนย์กลางเพลา แล้ววาดก้นร่องที่พิกัด y = R − t1 ใน DXCAD2D เพื่อให้แบบกับค่าที่ช่างวัดตรงกัน