คำนวณและวาดความลึกร่องลิ่มวัดจากหลังเพลา (J)
ร่องลิ่ม (keyway) บนเพลาและดุมบอกความลึกด้วยค่า t1 (ฝั่งเพลา) และ t2 (ฝั่งดุม) แต่เวลาเจียร/กัดจริงเราวัดก้นร่องตรง ๆ ด้วยเวอร์เนียร์ไม่ได้ จึงใช้ ระยะวัดคร่อมเพลา (over-shaft / J) คือวัดจากก้นร่องข้ามไปอีกด้านของเพลา = D − t1 ฝั่งดุมวัดจากก้นร่องข้ามรูไปอีกด้าน = D + t2 บทความนี้ให้สูตร ตารางค่ามาตรฐาน DIN 6885 ตัวอย่างเพลา Ø40 และขั้นการวาดใน DXCAD2D
ทำไมต้องวัดคร่อมเพลา ไม่วัดความลึกตรง ๆ
ความลึกร่อง t1 วัดจากผิวบนสุดของเพลาลงไปถึงก้นร่อง แต่ผิวบนสุดเป็นส่วนโค้ง ขากรรไกรเวอร์เนียร์วางไม่ได้ ช่างจึงพลิกไปวัดจาก ก้นร่อง (พื้นเรียบ) ลงไปถึงด้านตรงข้ามของเพลา ซึ่งเป็นจุดต่ำสุดจุดเดียว วัดง่ายและซ้ำได้ ค่านี้เรียกระยะ J หรือ over-shaft
ฝั่งเพลา: ระยะวัดคร่อม J = D − t1
ฝั่งดุม: ระยะวัดคร่อมรู = D + t2
โดย D = เส้นผ่านศูนย์กลางเพลา (เท่ากับขนาดรูดุมโดยประมาณ) · t1, t2 = ความลึกร่องตามตาราง
ตัวอย่างคำนวณจริง: เพลา Ø40
เพลา Ø40 mm เปิดตาราง DIN 6885 ช่วงเส้นผ่านศูนย์กลาง "เกิน 38 ถึง 44" ได้ลิ่ม b×h = 12×8 ความลึก t1 = 5.0 mm (ฝั่งเพลา) และ t2 = 3.3 mm (ฝั่งดุม)
ฝั่งเพลา: J = D − t1 = 40 − 5.0 = 35.0 mm → ตั้งเวอร์เนียร์/ไมโครมิเตอร์ที่ 35.0 mm แล้ววัดจากก้นร่องถึงด้านล่างเพลา
ฝั่งดุม: D + t2 = 40 + 3.3 = 43.3 mm → วัดจากก้นร่องดุมข้ามรูไปผนังอีกด้าน (มักสอดลิ่มหรือเกจเข้าไปช่วยวัด)
ตาราง DIN 6885 ลิ่มขนานและความลึกร่อง
| เพลา D (เกิน–ถึง) | ลิ่ม b×h | t1 (เพลา) | t2 (ดุม) |
|---|---|---|---|
| 6–8 | 2×2 | 1.2 | 1.0 |
| 8–10 | 3×3 | 1.8 | 1.4 |
| 10–12 | 4×4 | 2.5 | 1.8 |
| 12–17 | 5×5 | 3.0 | 2.3 |
| 17–22 | 6×6 | 3.5 | 2.8 |
| 22–30 | 8×7 | 4.0 | 3.3 |
| 30–38 | 10×8 | 5.0 | 3.3 |
| 38–44 | 12×8 | 5.0 | 3.3 |
| 44–50 | 14×9 | 5.5 | 3.8 |
| 50–58 | 16×10 | 6.0 | 4.3 |
| 58–65 | 18×11 | 7.0 | 4.4 |
ตัวอย่างค่าวัดคร่อม: Ø25 (ลิ่ม 8×7) → J = 25 − 4.0 = 21.0 mm, ดุม = 25 + 3.3 = 28.3 mm · Ø50 (ลิ่ม 14×9) → J = 50 − 5.5 = 44.5 mm, ดุม = 50 + 3.8 = 53.8 mm
วาดหน้าตัดร่องลิ่มใน DXCAD2D
ใช้ตัวอย่างเพลา Ø40 ลิ่ม 12×8 (รัศมีเพลา 20, ก้นร่องกว้าง b = 12 จึงอยู่ที่ x = ±6, ก้นร่องสูง y = 20 − 5 = 15)
- กด C วาดวงกลมเพลา จุดศูนย์กลาง
0,0รัศมี20(Ø40) - กด L ลากก้นร่องเรียบจาก
-6,15ถึง6,15 - กด L ลากผนังร่องสองข้าง จาก
-6,15ขึ้นไปจรดวงกลม และ6,15ขึ้นไปจรดวงกลม (ผนังตัดวงกลมที่ y ≈ 19.08) - กด trim ตัดส่วนโค้งของวงกลมที่อยู่ระหว่างผนังร่องสองข้างออก ให้เหลือปากร่องเปิด
- กด D บอกขนาด: ความกว้างร่อง 12, ระยะวัดคร่อม J = 35 (จากก้นร่อง y=15 ถึงล่างสุด y=−20) และใช้ M วัดตรวจซ้ำ
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineคำถามที่พบบ่อย
ความลึกร่องลิ่มเพลา Ø40 เท่าไหร่
ตาม DIN 6885 เพลา Ø40 ใช้ลิ่ม 12×8 ความลึกฝั่งเพลา t1 = 5.0 mm และฝั่งดุม t2 = 3.3 mm เวลาวัดจริงวัดคร่อมเพลา D − t1 = 40 − 5.0 = 35.0 mm
วัดความลึกร่องลิ่มด้วยเวอร์เนียร์อย่างไร
วัดจากก้นร่องเรียบลงไปถึงด้านตรงข้ามของเพลา (over-shaft) ค่าที่ได้ = D − t1 เพราะวัดความลึก t1 ตรง ๆ ที่ผิวโค้งไม่ได้
J dimension ของร่องลิ่มคืออะไร
คือระยะวัดคร่อมเพลาจากก้นร่องถึงด้านตรงข้าม เท่ากับ D − t1 ใช้ตั้งเครื่องมือวัดเพราะวัดได้ง่ายและซ้ำได้
ฝั่งดุมวัดความลึกร่องอย่างไร
วัดจากก้นร่องดุมข้ามรูไปผนังอีกด้าน = D + t2 เช่น Ø40 ได้ 40 + 3.3 = 43.3 mm มักสอดลิ่มหรือเกจช่วยวัด
สรุป
ความลึกร่องลิ่มในตาราง (t1, t2) เป็นค่าความลึกจากผิว แต่หน้างานต้องแปลงเป็นระยะวัดคร่อมก่อนเสมอ ฝั่งเพลา J = D − t1 ฝั่งดุม = D + t2 เปิดขนาดลิ่มจากตาราง DIN 6885 ตามเส้นผ่านศูนย์กลางเพลา แล้ววาดก้นร่องที่พิกัด y = R − t1 ใน DXCAD2D เพื่อให้แบบกับค่าที่ช่างวัดตรงกัน