คำนวณและวาดสปริงขดอัด (OD พิตช์ จำนวนรอบ)
สปริงขดอัด (compression spring) ดูเหมือนยาก แต่คุมด้วยค่าไม่กี่ตัว คือ ลวด d, เส้นผ่านศูนย์กลาง, ระยะพิตช์ p, จำนวนรอบ และแบบปลายสปริง เมื่อรู้ค่าเหล่านี้ก็หา Ø เฉลี่ย ดัชนีสปริง รอบใช้งาน ความยาวอัดแน่น และมุมเกลียวได้ครบ แล้ววาดภาพด้านข้างใน DXCAD2D Online เพื่อส่งทำหรือสั่งพันลวด บทความนี้ให้สูตร ตารางแบบปลายสปริง ตัวอย่างคำนวณจริง และลำดับการวาด
ค่าหลักของสปริงขด
เริ่มจากเส้นผ่านศูนย์กลางสามตัวที่สัมพันธ์กันด้วยขนาดลวด d เสมอ
ดัชนีสปริง C บอกว่าสปริง "อ้วนหรือผอม" ถ้า C น้อยกว่า 4 จะพันยากและเค้นสูง ถ้ามากกว่า 12 จะหลวมและบิดง่าย
แบบปลายสปริงและสูตรความยาว
แบบปลายสปริงกำหนดว่ารอบที่นับได้ (Nt รอบรวม) ใช้งานจริงกี่รอบ (Na) และสปริงยุบจนสุดยาวเท่าไร (Ls) ตารางนี้เป็นสูตรมาตรฐาน
| ปลายสปริง | รอบใช้งาน Na | ความยาวอัดแน่น Ls | ความยาวอิสระ L0 |
|---|---|---|---|
| ปลายเปิด (plain) | Nt | d(Nt + 1) | p·Na + d |
| ปลายเปิดเจียร (plain & ground) | Nt − 1 | d·Nt | p(Na + 1) |
| ปลายชิด (squared) | Nt − 2 | d(Nt + 1) | p·Na + 3d |
| ปลายชิดเจียร (squared & ground) | Nt − 2 | d·Nt | p·Na + 2d |
แบบที่ใช้บ่อยสุดในงานเครื่องกลคือ ปลายชิดเจียร เพราะวางตั้งตรงและกระจายแรงดี
ตัวอย่างคำนวณ: สปริงปลายชิดเจียร
สปริงลวด d = 2.0 mm, OD = 16 mm, นับได้ Nt = 8 รอบ, ความยาวอิสระ L0 = 40 mm, ปลายชิดเจียร
| หา | สูตร | แทนค่า | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|
| Ø เฉลี่ย | Dm = OD − d | 16 − 2 | 14 mm |
| Ø ใน | ID = OD − 2d | 16 − 4 | 12 mm |
| ดัชนีสปริง | C = Dm ÷ d | 14 ÷ 2 | 7 (อยู่ในช่วงดี) |
| รอบใช้งาน | Na = Nt − 2 | 8 − 2 | 6 รอบ |
| ความยาวอัดแน่น | Ls = d·Nt | 2 × 8 | 16 mm |
| ระยะพิตช์ | p = (L0 − 2d) ÷ Na | (40 − 4) ÷ 6 | 6 mm |
| มุมเกลียว | λ = atan(p ÷ (π·Dm)) | atan(6 ÷ 43.98) | 7.77° |
| ยุบได้สูงสุด | L0 − Ls | 40 − 16 | 24 mm |
| ความยาวลวดโดยประมาณ | ≈ π·Dm·Nt | π × 14 × 8 | ≈ 352 mm |
ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร
เปิด DXCAD2D Onlineขั้นตอนวาดภาพด้านข้างสปริงใน DXCAD2D Online
- กด L ลากเส้นศูนย์กลางแนวนอน แล้ว offset ขึ้นและลงข้างละ OD ÷ 2 =
8mm ได้กรอบนอก Ø16 - แบ่งแกนเป็นช่วงพิตช์ p = 6 mm ด้วย array (หรือ offset ซ้ำ) ให้ได้ตำแหน่งลวดแต่ละรอบตลอดความยาว L0 = 40 mm
- กด P วาดเส้นลวดเป็นซิกแซกสลับบน–ล่างระหว่างกรอบนอกที่ทุกครึ่งพิตช์ แล้ว offset เส้นลวด 2 mm (ขนาด d) ให้เห็นความหนาลวด
- ปลายสองข้างวาดให้ชิดและเจียรเรียบ (ปลายชิดเจียร) ใช้ mirror ช่วยให้ปลายทั้งสองสมมาตร
- กด M วัดตรวจ L0 = 40 mm และ Ls = 16 mm แล้ว D ใส่ขนาด OD, ID, d, p, L0 และจำนวนรอบ
คำถามที่พบบ่อย
Ø เฉลี่ยสปริงหาอย่างไร
Dm = OD − d หรือ ID + d เช่น OD 16 mm ลวด 2 mm ได้ Ø เฉลี่ย 14 mm ค่านี้ใช้คิดดัชนีสปริงและความแข็ง
ดัชนีสปริง C ควรเท่าไร
C = Dm ÷ d ควรอยู่ช่วง 4–12 เหมาะสุด 5–9 ถ้าน้อยกว่า 4 จะพันยากและเค้นสูง ถ้ามากกว่า 12 จะหลวมและบิดง่าย
รอบใช้งานกับรอบรวมต่างกันอย่างไร
รอบรวม Nt คือรอบที่นับได้ทั้งหมด ส่วนรอบใช้งาน Na คือรอบที่ยืดหยุ่นจริง ปลายชิดเจียรจะได้ Na = Nt − 2 เพราะปลายสองรอบไม่ออกแรง
ความยาวอัดแน่น (solid length) คืออะไร
คือความยาวเมื่อสปริงยุบจนลวดชิดกันหมด ปลายชิดเจียร Ls = d·Nt เช่น ลวด 2 mm 8 รอบ = 16 mm สปริงจะยุบได้มากสุด L0 − Ls
ระยะพิตช์สปริงคำนวณอย่างไร
ปลายชิดเจียรใช้ p = (L0 − 2d) ÷ Na เช่น L0 40, d 2, Na 6 ได้ p = 36 ÷ 6 = 6 mm
สรุป
สปริงขดอัดคุมด้วยค่าไม่กี่ตัว: Dm = OD − d, ดัชนี C = Dm/d, รอบใช้งาน Na ขึ้นกับแบบปลาย และความยาวอัดแน่นกับพิตช์จากตารางสูตร ตัวอย่างลวด 2 mm OD 16 mm 8 รอบ ปลายชิดเจียรได้ Dm 14, C 7, Na 6, Ls 16, p 6 mm และยุบได้ 24 mm เมื่อคำนวณครบแล้ววาดภาพด้านข้างใน DXCAD2D Online ด้วย offset, array, polyline และ mirror ส่งร้านพันสปริงได้ทันที