หน้าแรก / บทความ / คำนวณความยาวส่วนโค้งและคอร์ด (arc กับ chord)
สอนคำนวน · เขียนแบบ 2 มิติ

คำนวณความยาวส่วนโค้งและคอร์ด (arc กับ chord)

อ่าน 7 นาที · อัปเดต 10 พ.ย. 2026

ส่วนโค้ง (arc) กับคอร์ด (chord) เป็นค่าที่ต้องคำนวณบ่อยเวลาเขียนแบบงานโค้ง เช่น แผ่นเหล็กดัดโค้ง รางโค้ง หรือหาความยาวจริงของขอบโค้งเพื่อสั่งตัด บทความนี้ให้สูตรครบทั้ง ความยาวส่วนโค้ง คอร์ด และความสูงของโค้ง (sagitta) พร้อมวิธีย้อนหารัศมีจากค่าที่วัดได้หน้างาน และตัวอย่างคำนวณจริงทีละขั้น ค่าทุกตัวตรวจคำนวณแล้ว

คำศัพท์และค่าพื้นฐาน 4 ตัว

โค้ง (arc) L คอร์ด c h r r θ
r = รัศมี · θ = มุมที่จุดศูนย์กลาง · c = คอร์ด (เส้นตรงเชื่อมปลายโค้ง) · L = ความยาวส่วนโค้ง · h = sagitta (ความสูงของโค้งจากคอร์ดถึงยอดโค้ง)

ทุกสูตรต่อไปนี้ใช้มุมที่จุดศูนย์กลาง θ เป็นตัวตั้ง จำไว้ว่า θ ต้องเป็นเรเดียนเวลาคูณหาความยาวส่วนโค้ง โดย 180° = π เรเดียน (π ≈ 3.14159)

หาค่าสูตร
ความยาวส่วนโค้ง LL = r · θ  (θ เป็นเรเดียน) = π · r · θ° ÷ 180
คอร์ด cc = 2 · r · sin(θ ÷ 2)
sagitta h (ความสูงโค้ง)h = r · [1 − cos(θ ÷ 2)]
มุม θ จากคอร์ดและรัศมีθ = 2 · arcsin[c ÷ (2r)]

ตัวอย่างที่ 1: รู้รัศมีกับมุม หาส่วนโค้งและคอร์ด

โจทย์: ส่วนโค้งรัศมี r = 100 mm มุมที่จุดศูนย์กลาง θ = 60°

แปลงมุมเป็นเรเดียนก่อน: 60° = 60 × π ÷ 180 = 1.0472 rad

  • ความยาวส่วนโค้ง L = 100 × 1.0472 = 104.72 mm
  • คอร์ด c = 2 × 100 × sin(30°) = 200 × 0.5 = 100 mm
  • sagitta h = 100 × (1 − cos 30°) = 100 × (1 − 0.8660) = 13.40 mm
สังเกต: ส่วนโค้งยาวกว่าคอร์ดเสมอ ยิ่งมุมกว้างยิ่งต่างกันมาก ถ้าสั่งตัดเหล็กตามความยาวขอบโค้งต้องใช้ค่า L ไม่ใช่ c

ตัวอย่างที่ 2: รู้คอร์ดกับความสูงโค้ง หารัศมี

หน้างานมักวัดได้แค่คอร์ด (ระยะปลายถึงปลาย) กับ sagitta (ความสูงตรงกลาง) สองค่านี้หารัศมีได้ด้วยสูตร

หารัศมีจากคอร์ด c และ sagitta h: r = (c² ÷ 4 + h²) ÷ (2h) = c² ÷ (8h) + h ÷ 2

โจทย์: คอร์ด c = 600 mm, sagitta h = 50 mm

r = 600² ÷ (8 × 50) + 50 ÷ 2 = 360000 ÷ 400 + 25 = 900 + 25 = 925 mm

ตรวจกลับ: ระยะจากศูนย์กลางถึงคอร์ด = r − h = 925 − 50 = 875 mm และครึ่งคอร์ด = 300 mm ตรวจด้วยพีทาโกรัส 875² + 300² = 765625 + 90000 = 855625 = 925² พอดี รัศมีถูกต้อง

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ตัวอย่างที่ 3: รู้รัศมีกับคอร์ด หาส่วนโค้ง

โจทย์: รัศมี r = 250 mm, คอร์ด c = 400 mm

  1. หาครึ่งมุม: sin(θ ÷ 2) = c ÷ (2r) = 400 ÷ 500 = 0.8 → θ ÷ 2 = arcsin 0.8 = 53.13° → θ = 106.26°
  2. แปลงเป็นเรเดียน: 106.26° × π ÷ 180 = 1.8546 rad
  3. ความยาวส่วนโค้ง L = 250 × 1.8546 = 463.6 mm
  4. sagitta h = r − r·cos(θ÷2) = 250 − 250 × 0.6 = 100 mm (สามเหลี่ยม 150–200–250 พอดี)

วัดและเขียนในโปรแกรม

DXCAD2D ไม่มีคำสั่งอ่านความยาวส่วนโค้งอัตโนมัติ จึงต้องคำนวณเอง แต่ใช้โปรแกรมช่วยวัดและเขียนโครงได้

  1. กด M (measure) คลิกปลายโค้งสองจุดเพื่ออ่านระยะคอร์ด c และวัด sagitta จากกึ่งกลางคอร์ดถึงยอดโค้ง
  2. แทนค่าในสูตร r = c² ÷ (8h) + h ÷ 2 เพื่อหารัศมี
  3. กด C วาดวงกลมรัศมีที่ได้ตรงจุดศูนย์กลาง แล้วใช้ trim ตัดส่วนเกินให้เหลือเฉพาะส่วนโค้งที่ต้องการ
  4. ติดบอกขนาดด้วย D (dim) ระบุรัศมีและคอร์ดลงในแบบ

คำถามที่พบบ่อย

ความยาวส่วนโค้งคำนวณยังไง

L = r × θ เมื่อ θ เป็นเรเดียน หรือ L = π × r × θ° ÷ 180 เมื่อ θ เป็นองศา เช่น รัศมี 100 mm มุม 60° ได้ส่วนโค้ง 104.72 mm

sagitta คืออะไร

คือความสูงของโค้ง วัดจากกึ่งกลางคอร์ดตั้งฉากขึ้นไปถึงยอดส่วนโค้ง ใช้คู่กับคอร์ดเพื่อหารัศมีได้ด้วยสูตร r = c² ÷ (8h) + h ÷ 2

รู้คอร์ดกับความสูงโค้ง หารัศมีได้ไหม

ได้ ใช้ r = (c² ÷ 4 + h²) ÷ (2h) เช่น คอร์ด 600 mm สูงโค้ง 50 mm ได้รัศมี 925 mm เหมาะกับงานที่วัดชิ้นงานโค้งหน้างาน

ส่วนโค้งกับคอร์ดต่างกันเท่าไหร่

ส่วนโค้งยาวกว่าคอร์ดเสมอ ยิ่งมุมที่จุดศูนย์กลางกว้างยิ่งต่างมาก ถ้าสั่งตัดเหล็กตามขอบโค้งต้องใช้ความยาวส่วนโค้ง ไม่ใช่ระยะคอร์ด

สรุป

งานโค้งใช้สูตรหลักสามตัว ความยาวส่วนโค้ง L = r·θ (θ เรเดียน), คอร์ด c = 2r·sin(θ/2) และ sagitta h = r[1 − cos(θ/2)] เมื่อวัดได้แค่คอร์ดกับความสูงโค้งหน้างาน ให้ย้อนหารัศมีด้วย r = c² ÷ (8h) + h ÷ 2 อย่าลืมแปลงองศาเป็นเรเดียนก่อนคูณหาความยาวส่วนโค้ง และเวลาสั่งตัดขอบโค้งให้ใช้ความยาวส่วนโค้ง L เสมอ